Ο ΑΒΡΑΑΜ

Ὁ Ἀβραὰμ εἶναι ὁ γενάρχης τοῦ περιουσίου λαοῦ τοῦ Θεοῦ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ προπάτορας τοῦ Χριστοῦ (Γέν. 12,2-3 ·17,4-7). Διακρινόταν γιὰ τὴ μεγάλη του πίστη πρὸς τὸ Θεὸ καὶ ἔλαβε τὸν τίτλο «ὁ ἀγαπημένος τοῦ Θεοῦ» (Β΄ Παραλειπομένων 20,7). 

Ἡ ἱστορία τοῦ περιγράφεται λεπτομερῶς στὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως (11,26-25,10) καὶ περιληπτικὰ στὶς Πράξεις τῶν ἀποστόλων (7,2-8). Γεννήθηκε περίπου τὸ 2000 π.Χ. στὴν Οὒρ τῶν Χαλδαίων, ὅπου καὶ ἔζησε ἀρχικά, μὲ τὸν πατέρα τοῦ Θάρα καὶ τοὺς ἀδελφούς του Ναχὼρ καὶ Ἀρρᾶν. Ὁ Ἀρρᾶν ἦταν ὁ πατέρας τοῦ Λὼτ καὶ πέθανε πρόωρα πρὶν τὸν πατέρα τοῦ Θάρα. Στὴ περίπτωσή του ἔχουμε τὴν πρώτη ἐμφάνιση προώρου θανάτου στὴ Γραφή. Ὁ θάνατος εἰσήχθη μετὰ τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα καὶ τώρα ἐμφανίζεται νέο κακὸ στὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων, ὁ πρόωρος θάνατος. Καὶ ὅσο περνᾶν τὰ χρόνια τόσο τὸ ἀνθρώπινο γένος θὰ ἐκφυλίζεται καὶ θὰ φθείρεται. Ἔτσι προϊόντος του χρόνου θὰ ἀποκαλύπτεται στοὺς ἀνθρώπους πόσο μεγάλο καὶ καταστρεπτικὸ ἦταν τὸ ὀλίσθημα τῶν πρωτοπλάστων.

Ὁ Θάρα, μαζὶ μὲ τὸν Ἀβραὰμ -ποὺ τότε λεγόταν Ἄβραμ- καὶ τὴ γυναῖκα τοῦ Σάρα-ποὺ ἀργότερα θὰ ὀνομασθεῖ Σάρρα- καὶ τὸν ἀνεψιὸ τοῦ Λώτ, κάποια στιγμὴ ἔφυγαν ἀπὸ τὴ Χαλδαία καὶ ᾖρθαν πρὸς τὸ Βορρᾶ τῆς Μεσοποταμίας, στὴ Χαρρᾶν. Ἐκεῖ πέθανε ὁ Θάρα καὶ ἐκεῖ ὁ Ἀβραὰμ δέχθηκε τὴν κλήση τοῦ Θεοῦ, ἐνῷ ἦταν ἑβδομήντα πέντε ἐτῶν, νὰ φύγει ἀπὸ τὴ γῆ του, τοὺς συγγενεῖς του, καὶ τὸν οἶκο τοῦ πατρός του, καὶ νὰ μεταβεῖ στὴ γῆ ποὺ θὰ τοῦ ὑποδείκνυε ἐκεῖνος. Ἂν ὁ Ἀβραὰμ ἔκανε αὐτὴ τὴ μεγάλη θυσία, ν’ ἀπαρνηθεῖ τοὺς πάντες καὶ ν’ ἀκολουθήσει μὲ ἀπόλυτη πίστη, ὑπακοὴ καὶ ἐμπιστοσύνη τὸ Θεό, τότε ὡς ἀμοιβὴ θὰ ἔπαιρνε τὴν εὐλογία νὰ γίνει γενάρχης μεγάλου ἔθνους, νὰ δοξασθεῖ τὸ ὄνομά του, ὁ Θεὸς θὰ εὐλογοῦσε ὅλους ὅσους τὸν εὐλογοῦσαν καὶ θὰ καταριόταν ὅλους ὅσους τὸν καταριόνταν. Ἡ τελικὴ μεγάλη εὐλογία θὰ ἦταν μέσα ἀπὸ τὸν Ἀβραὰμ νὰ εὐλογηθοῦν ὅλες οἱ φυλὲς τῆς γῆς. Ὁ Ἀβραὰμ δέχθηκε καὶ ἔτσι ᾖλθε στὴ Χαναᾶν καὶ ἐγκαταστάθηκε στὴ Συχὲμ ὅπου ἔστησε καὶ θυσιαστήριο γιὰ νὰ προσφέρει θυσίες στὸ Θεό.

Τὸν Ἀβραὰμ πολλοὶ τὸν θεωροῦν εὐτυχισμένο καὶ γαλήνιο κατὰ τὴ ζωή του· κι ὅμως, κατὰ τὴ γνώμη τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, ἡ ζωὴ τοῦ ἦταν μία συνεχὴς τρικυμία. Ἀλλεπάλληλα κύματα προσπαθοῦσαν νὰ τὸν καταποντίσουν πνευματικά, ἠθικά, βιολογικά. Ὑπέφερε πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸν Ἄβελ καὶ τὸν Νῶε. Τί τράβηξε στὴν πατρίδα τοῦ μέχρι τὴν ἡλικία τῶν ἑβδομήντα πέντε ἐτῶν δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ τὸ μάθει, ἀφοῦ τὸ παραλείπει ἡ ἁγία Γραφή. Ἀλλά, ἀφοῦ ζοῦσε ὡς μόνος εὐσεβῇς ἀνάμεσα στοὺς ἀσεβεῖς, καταλαβαίνουμε ὅτι ἀντιμετώπισε ὅτι καὶ ὁ Νῶε. Μόνο τὸν Νῶε βρῆκε δίκαιο ὁ Θεὸς καὶ μόνο τὸν Ἀβραὰμ βρῆκε ἀργότερα. Οἱ προσωπικότητες τοὺς εἶναι παρόμοιες καὶ ἔζησαν σὲ παράλληλους καιροὺς καὶ καταστάσεις. Τὸν Ἀβραάμ, ἀντὶ νὰ τὸν βάλει ὁ Θεὸς σὲ μία κιβωτὸ καὶ νὰ ξανακάνει τὸν κατακλυσμό, τὸν ἔφερε στὴν Παλαιστίνη, γιὰ νὰ σωθεῖ μέσῳ αὐτοῦ ὁ κόσμος μὲ τὴ γέννηση τοῦ Χριστοῦ ποὺ θὰ ἦταν ὡς ἄνθρωπος ἀπόγονός του Ἀβραάμ. Ἃς θυμόμαστε λοιπὸν ὅτι μία τοπικὴ ἢ τροπικὴ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τόπους, πρόσωπα, καταστάσεις πού μας τέρπουν καὶ μᾶς ἱκανοποιοῦν, ὅσο κι ἄν μας στοιχίζει μερικὲς φορές, μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ εἴσοδός μας σὲ μία κιβωτὸ κι ἔτσι νὰ σωθοῦμε ἀπὸ κάποιο ἐπερχόμενο κατακλυσμό. Κι ὄχι μόνο νὰ σωθοῦμε ἀλλὰ καὶ νὰ σώσουμε ἄλλους κοντά μας.

Μετὰ τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴ Μεσοποταμία ἡ ζωὴ τοῦ ὑπῆρξε πολὺ μαρτυρική. Ἐπειδὴ ἡ Γραφὴ εἶναι σύντομη καὶ ἐπειδὴ ὑπάκουσε ἀμέσως, νομίζουμε ὅτι ἦταν κάτι τὸ εὔκολο αὐτό. Κι ὅμως ἦταν κάτι τὸ φρικτό. Ἐγκατέλειψε τὴ χώρα ποὺ γεννήθηκε καὶ ἔζησε, τοὺς συγγενεῖς, τοὺς φίλους, τὸ σπίτι του, τὸ βίος του, τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα, τὸν πολιτισμό του, τὴν κουζίνα του, τὴ γλῶσσα του καὶ ἔγινε πρόσφυγας καὶ μετανάστης. Ἡ ἀπόσταση ἦταν τεράστια γιὰ τὰ μέσα ποὺ διέθετε ὁ ἄνθρωπος τὴν ἐποχὴ ἐκείνη. Ὁ ἅγιος Χρυσόστομος ὑπολογίζει ὅτι χρειαζόταν ἑβδομήντα μέρες περίπου γιὰ νὰ τὴ διανύσει κανείς. Οἱ δρόμοι πρωτόγονοι, τὰ μέσα συγκοινωνίας δὲν ἐξασφάλιζαν ἄνετο ταξίδι, λῃστὲς παντοῦ, ἀσφάλεια ἀνύπαρκτη, χωριστὰ κράτη. Ἔλλειπε ἡ ἐνοποίηση ποὺ ὑπάρχει σήμερα σὲ μεγάλα τμήματα τῆς ὑδρογείου καὶ ποὺ καθιστᾷ τὸ ταξίδι εὔκολο καὶ ἄνετο καὶ ἀσφαλές. Ὁ Ἀβραὰμ δὲ γνώριζε τὴ χώρα ποὺ πήγαινε, τὴν ἀπόσταση, τί θ’ ἀντιμετώπιζε. Κι ὅμως ξεκίνησε ὑπακούοντας στὸ Θεό.

Κάποτε ἔφθασε καὶ εἶδε ὅτι τὸ λιμάνι ποὺ προσδοκοῦσε νὰ φθάσει εἶναι χειρότερο ἀπὸ τὸ πέλαγος. Καὶ ἐνῷ νόμιζε ὅτι θὰ ἡσυχάσει πλέον καὶ θὰ ξεκουραστεῖ μπαίνει σὲ νέα φοβερὴ περιπέτεια. Μόλις ἔφθασε στὴ Χαναᾶν παρουσιάσθηκε λιμὸς φοβερός. Ἔτσι ἀναγκάζεται νὰ φύγει στὴν Αἴγυπτο. Μόλις φθάνουν ἐκεῖ, τὴ γυναῖκα τοῦ τὴν ἁρπάζουν κρατικοὶ ὑπάλληλοι καὶ τὴν ὁδηγοῦν στὸ χαρέμι τοῦ Φαραὼ (Γέν. 12ο κέφ.). Ὁ Ἀβραὰμ τὴν ζητὰ νὰ πεῖ ὅτι ἦταν ἀδελφή του γιὰ νὰ μὴ τὸν σκοτώσουν, γιατί τὸ ἔθιμο ἦταν, ἂν ἦταν παντρεμένη ἡ γυναῖκα ποὺ διάλεγαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ βασιλιά, νὰ φονεύεται ὁ ἄνδρας της. Ἂν ὅμως ἦταν συγγενής της, τύγχανε περιποιήσεως καὶ τιμῆς. Καὶ πράγματι ἦταν ἑτεροθαλὴς ἀδελφή του ἀπὸ τὸν πατέρα τοῦ (Γέν.20,12). Δὲν ζητᾷ ἀπὸ τὴ γυναῖκα του, λοιπόν, νὰ πεῖ ψέματα. Πάντως συνευδοκεῖ καὶ τὴν πιέζει νὰ μοιχεύσει γιὰ νὰ μὴ σκοτωθεῖ ὁ ἴδιος. Ἀναγκάζεται νὰ ὑποχωρήσει σ’ ἕνα πρᾶγμα ποὺ ὁ ἄνδρας δὲν ὑποχωρεῖ ποτέ. «Κραταιὰ ὡς ὁ θάνατος ἡ ἀγάπη, σκληρὸς ὡς ὁ Ἅδης ὁ ζῆλος» (Ἆσμα 8,6). Δὲν τὸ κάνει ὅμως ἀπὸ δειλία καὶ ἔλλειψη εὐθύνης, ἀλλά, διότι καταλαβαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει διέξοδος ἄλλη γιὰ νὰ σωθεῖ ἡ οἰκογένεια τοῦ ἀνθρωπίνως.

Τὴν ἴδια περίπτωση, σεξουαλικῆς παρενοχλήσεως καὶ ταπεινώσεως τῆς γυναίκας του, θ’ ἀντιμετωπίσει καὶ μία ἄλλη φορᾷ ἀπὸ τὸ βασιλιὰ Ἀβιμέλεχ τῶν Γεράρων (Γέν. 20,1-18). Κι ὅμως ἐνῷ τοῦ συμβαίνουν ὅλα αὐτὰ δὲν λέγει ὅτι τὸν ἐγκατάλειψε ὁ Θεός. Δὲν μεμψιμοιρεῖ, δὲν γογγύζει, δὲν ἀπελπίζεται. Κάνει ὅτι μπορεῖ ὡς ἄνθρωπος καὶ ἐλπίζει ὅτι ὁ Θεὸς δὲν θὰ τὸν ἐγκαταλείψει. Δυσπρόσιτο καὶ ἐκθαμβωτικὸ τὸ μεγαλεῖο του. Καὶ πράγματι, καὶ στὶς δυὸ προηγούμενες περιπτώσεις, ὁ Θεὸς θὰ ἐπεμβεῖ καὶ θὰ τὸν σώσει μὲ θαυματουργικὸ τρόπο, κι αὐτὸν καὶ τὴ γυναῖκα του, ἀνταμείβοντας τὴν πίστη του καὶ τὴν ἀφοσίωσή του.

Ἄλλο ἐπεισόδιο ποὺ φαίνεται ἡ ἁγιότητα τοῦ Ἀβραὰμ εἶναι ὅταν μετὰ τὴν ἐπιστροφή τους ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο πληθύνθηκαν τὰ ποίμνια του καὶ τὰ ποίμνια τοῦ Λώτ, ποὺ τὸν εἶχε μαζί του, καὶ ἄρχισαν νὰ διαπληκτίζονται οἱ βοσκοὶ τοὺς ποιὸς νὰ ἐξασφαλίσει γιὰ τὸν ἑαυτὸ τοῦ πρῶτα τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς. Τότε ὁ Ἀβραὰμ τοῦ εἶπε· «δὲν εἶναι δίκαιο νὰ μαλώνουν οἱ ἄνθρωποί μας γιὰ τὴ βοσκή. Τόπος ὑπάρχει πολὺς ἂς χωριστοῦμε. Διάλεξε ἐσὺ πρῶτος. Ἂν πᾷς ἀριστερὰ ἐγὼ θὰ πάω δεξιά. Ἂν πᾷς δεξιὰ ἐγὼ θὰ πάω ἀριστερά». Ἔτσι καὶ ἔγινε καὶ ὁ Λὼτ πῆγε πρὸς τὴν εὔφορη καὶ πλούσια ἀλλὰ καὶ πολὺ ἁμαρτωλὴ περιοχὴ τῶν Σοδόμων καὶ τῆς Γομμόρας (Γέν. 13ο κέφ.).

Ὁ ἅγιος Χρυσόστομος ἐξυμνεῖ δεόντως τὸν Ἀβραὰμ ὅταν ἑρμηνεύει τὸ κεφάλαιο αὐτὸ τῆς Γενέσεως. Δὲν τὸν προσβάλλει καθόλου ἡ πλεονεξία, τὸ μῖσος γιὰ τὸν ἀνεψιό του ποὺ τοῦ δημιουργεῖ προβλήματα, ἐνῷ εἶναι ὑποδεέστερός του καὶ προστατεύεται ἀπ’ αὐτόν. Ἀντίθετα ἀναλαμβάνει πρωτοβουλία εἰρηνικῆς διευθετήσεως τοῦ προβλήματος. Κι ἐνῷ ὁ Ἀβραὰμ ἦταν μεγαλύτερος, σπουδαιότερος, φίλος καὶ ἐκλεκτός του Θεοῦ, ἐν τούτοις, ταπεινώνεται καὶ ἀφήνει τὸν ἀνεψιό του νὰ διαλέξει πρῶτος. Πόσο ὡραῖοι ἄνθρωποι εἶναι οἱ ἅγιοι!

Στὸ 14ο κεφάλαιο τῆς Γενέσεως, παρουσιάζεται πάλι ἡ ἀδιαφορία τοῦ Ἀβραὰμ γιὰ τὰ πλούτη καὶ ἡ παντελῆ ἔλλειψη ἐνδιαφέροντος γιὰ αὔξηση τῶν ὑλικῶν τοῦ ἀγαθῶν. Συμμαχεῖ μὲ τοὺς βασιλεῖς τῶν Σοδόμων καὶ τῆς Γομόρρας ἐναντίον τῶν Περσῶν, γιὰ νὰ σώσει τὸν ἀνεψιὸ τοῦ Λὼτ ποὺ συνελήφθη αἰχμάλωτος ἀπὸ τοὺς Πέρσες. Μὲ 318 ὑπηρέτες ἐπιτίθεται αἰφνιδιαστικὰ στὸν ἐχθρό, τὸν τρέπει εἰς φυγὴ καὶ γίνεται κύριος ὅλων τῶν λαφύρων ποὺ εἶχαν πάρει ἀπὸ τοὺς Σοδομῖτες καὶ μάλιστα τοῦ ἱππικοῦ. Ὅταν ὁ βασιλιὰς τῶν Σοδόμων ζήτησε νὰ πάρει τοὺς ἄνδρες του ποὺ ἐλευθέρωσε ὁ Ἀβραάμ, ἀφήνοντας τοῦ τὰ λάφυρα καὶ τὸ ἱππικό, ἐκεῖνος ἀπάντησε· «μάρτυς μου ὁ Θεὸς δὲν πρόκειται νὰ πάρω οὔτε κορδόνι ἀπὸ παπούτσια. Μόνο τὰ τρόφιμα ποὺ χρειάσθηκαν οἱ ὑπηρέτες μου ὅταν πολεμοῦσαν. Οἱ φίλοι μου ὅμως ποὺ ᾖρθαν γιὰ νὰ μὲ βοηθήσουν ὁ Ἐσχώλ, ὁ Αὐνᾶν, ὁ Μαμβρή, αὐτοὶ θὰ πάρουν τὰ λάφυρα ποὺ δικαιοῦνται.

Ἕνα ἄλλο ἐπεισόδιο ποὺ ἀποκαλύπτει τὴν ἀρετὴ τοῦ Ἀβραὰμ εἶναι, ὅταν μαθαίνει ἀπὸ τὸ Θεὸ ὅτι τὰ Σόδομα καὶ ἡ Γομμόρα θὰ καταστραφοῦν (Γέν. 18,20), λόγω τῆς τρομακτικῆς αὐξήσεως τῆς ὁμοφυλοφιλίας. Ἃς τὸ ἀκούσουν αὐτὸ οἱ σύγχρονοι «προοδευτικοί» ποὺ ἐν ὀνόματι μῖας ἀναρχικῆς καὶ ἀφύσικης ἐλευθερίας ἐπιζητοῦν νὰ νομιμοποιήσουν τὰ πάντα. Τότε ὁ Ἀβραὰμ ἀρχίζει νὰ παζαρεύει μὲ τὸν Θεὸ τὴ σωτηρία τῶν πόλεων, ἐν ὀνόματι τῆς ὑπάρξεως τῶν τυχὸν δικαίων. Ἂν εἶναι 50, 45, 40, 30, 20,10 δίκαιοι θὰ τοὺς καταστρέψεις; Καὶ ὁ Θεὸς σὲ κάθε παράκληση τοῦ Ἀβραὰμ ὑποχωροῦσε. «Ὄχι δὲν θὰ τοὺς καταστρέψω». Οἱ πατέρες παρατηροῦν ὅτι δὲν σταμάτησε ὁ Θεὸς νὰ δίδει, ἀλλὰ σταμάτησε ὁ Ἀβραὰμ νὰ ζητᾷ. Καὶ σταμάτησε γιατί πίστευε ὅτι τουλάχιστον δέκα δίκαιοι θὰ ὑπάρχουν. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ὑπῆρξαν…

Ἐκεῖ ποὺ δοκιμάσθηκε ὑπερβολικὰ ὁ Ἀβραὰμ ἦταν στὴν ἀτεκνία του. Ἐνῷ ὁ Θεὸς τοῦ ὑποσχέθηκε ὅτι θὰ γίνει πατέρας μεγάλου ἔθνους, ἐν τούτοις, τὰ χρόνια περνοῦσαν κι αὐτὸς δὲν ἀποκτοῦσε παιδί. Γι’ αὐτὸ κάποτε ἐξέφρασε τὸ παράπονό του στὸ Θεὸ ὅτι θὰ πεθάνει ἄτεκνος καὶ ὅτι ὁ ὑπηρέτης τοῦ Ἐλιέζερ ἀπὸ τὴ Δαμασκὸ θὰ τὸν κληρονομήσει (Γέν. 15ο κέφ.). Ὁ Θεὸς ὅμως τοῦ ἀπάντησε κατηγορηματικὰ ὅτι δὲν θὰ συμβεῖ αὐτὸ κι ὅτι ἡ ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ θὰ πραγματοποιηθεῖ καὶ οἱ ἀπόγονοί του θὰ εἶναι ἀναρίθμητοι σὰν τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ.

Ὁ Ἀβραὰμ πίστεψε στὰ λόγια τοῦ Θεοῦ καὶ περίμενε. Ἡ γυναῖκα τοῦ ὅμως ἡ Σάρα λιποψύχησε. Μὴ ἔχοντας τὴ πίστη τοῦ ἄνδρα τῆς ζήτησε ἀπ’ αὐτὸ νὰ συνευρεθεῖ μὲ τὴν δούλη τῆς Ἄγαρ τὴν Αἰγυπτία γιὰ ν’ ἀποκτήσει τέκνο. Αὐτὸ ποὺ ζήτησε ἡ Σάρα ἦταν κάτι τὸ σύνηθες γιὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη καὶ κάτι ἀνάλογο μὲ τὴν τεχνητὴ γονιμοποίηση ποὺ ἐφαρμόζεται σήμερα. Ὁ Ἀβραάμ, προφανῶς μὴ ἀντέχοντας τὴν γκρίνια τῆς γυναίκας του, ὑπέκυψε στὴν ἀπαίτησή της καὶ ἔτσι ἡ Ἄγαρ ἔμεινε ἔγκυος. Ἡ Σάρα μόλις ἔγινε αὐτὸ ἔνοιωσε ταπεινωμένη ἀπέναντι στὴν ὑπηρέτρια της μὲ ἀποτέλεσμα νὰ τὴν κακομεταχειρισθεῖ καὶ ἀργότερα νὰ ἀπαιτήσει ἀπὸ τὸν Ἀβραὰμ νὰ τὴν διώξει κι αὐτὴν καὶ τὸ παιδὶ ποὺ γεννήθηκε, τὸν Ἰσμαήλ. Ὁ Ἀβραὰμ ὅταν γεννήθηκε ὁ Ἰσμαὴλ ἦταν ὀγδόντα ἕξι ἐτῶν.

Ἐν τέλει μετὰ εἴκοσι πέντε ἔτη ἀπὸ τὴν ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ κι ἐνῷ ὁ Ἀβραὰμ ἦταν ἑκατὸ ἐτῶν ἀποκτᾷ τὸν Ἰσαάκ. Πόσα χρόνια περίμενε ὁ Ἀβραὰμ νὰ πραγματοποιηθεῖ ἡ ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ! Πόση ὑπομονή, καρτερία καὶ πίστη ἔδειξε. Πόσες φορὲς ἔφθασε πρὸ τοῦ θανάτου κι αὐτὸς καὶ ἡ γυναῖκα τοῦ πρὶν πραγματοποιηθεῖ ἡ ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ. Ἡ μόνη ὑποχώρηση τοῦ ἦταν ἡ, κατ’ ἀπαίτηση τῆς γυναίκας του, συνεύρεσή του μὲ τὴν Ἄγαρ. Καὶ πάλι ἡ «Εὕα» νίκησε τὸν «Ἀδάμ». Καὶ ὅταν ἀπέκτησε τὸν Ἰσαὰκ μετὰ ἀπὸ ἀρκετὰ χρόνια κι ἐνῷ αὐτὸς ἦταν παλληκαράκι, ὁ Ἀβραὰμ λαμβάνει ἐντολὴ ἀπὸ τὸ Θεὸ νὰ τὸν…θυσιάσει! Τί μεγάλος πειρασμός· τί μεγάλη δοκιμασία· πόσο σκληρὰ γυμνάζει ὁ Θεὸς τοὺς ἀνθρώπους του! Ὁ Ἀβραὰμ κι ἐδῶ θὰ πάρει ἄριστα καὶ θὰ σώσει ἐν τέλει καὶ τὸν υἱό του. Ὁ Θεὸς θὰ φέρει γιὰ θυσία ἄλλο κριάρι ἀντὶ τοῦ Ἰσαάκ. Καὶ αἰῶνες ἀργότερα θὰ θυσιάσει τὸν Υἱὸ τοῦ τὸν μονογενῆ! Ἀφοῦ ὁ Ἀβραὰμ δὲν λυπήθηκε τὸν υἱό του καὶ ἀγάπησε τὸν Θεὸ περισσότερο καὶ ὁ Θεὸς δὲν λυπήθηκε τὸν Υἱό του καὶ ἀγάπησε ἐμᾶς περισσότερο!

Πόσο σκληρὰ δοκιμάζει ὁ Θεὸς τοὺς ἁγίους του παρατηρήσαμε προηγουμένως· ἀλλὰ καὶ πόσο σκληρὰ δοκιμάζει τὸν ἑαυτὸ τοῦ πρέπει νὰ σημειώσουμε τώρα! Ζητᾷ νὰ τὸν ἀγαπᾶμε πάνω ἀπ’ ὅλους καὶ ὅλα. Ἀλλὰ κι αὐτός μας ἀγαπᾷ περισσότερο ἀπ’ ὅτι ἀγαπᾷ τὸν Υἱό του, τὸν ἑαυτό του. Στὸ ἐπεισόδιο τῆς παρ’ ὀλίγον θυσίας τοῦ Ἰακὼβ ἡ ἁγία Γραφὴ ἀποκαλύπτει ὅτι στὴν ἐν Χριστῷ ζωὴ ὁ Θεός μας ζητᾷ, ὄχι μόνο τὴν θυσία ἁμαρτωλῶν ἐπιθυμιῶν, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς φυσιολογικῶν ἢ καὶ ἐπιβεβλημένων μάλιστα!

Ὁ Ἀβραὰμ θυσίασε δυὸ φορὲς τὰ παιδιά του. Μία, ὅταν ἔδιωξε κατ’ ἀπαίτηση τῆς Σάρας -συνευδοκοῦντος τοῦ Θεοῦ- τὸν υἱὸ τοῦ Ἰσμαὴλ καὶ μία, τώρα ποὺ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὸν υἱὸ τοῦ Ἰσαάκ. Ἐμεῖς κλαῖμε ἂν πεθάνει κάποιο παιδί μας καὶ μερικὲς φορὲς τὰ βάζουμε μὲ τὸ Θεό. Ἐάν μας ζητοῦσε ὁ Θεὸς νὰ τὸ θυσιάζαμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι τί θὰ κάναμε; Πάντως θυσιάζουμε τὰ παιδὶα μας χωρὶς τύψεις, ὅταν τὸ ζητὰ ὁ ἐγωισμός μας καὶ ἡ ἀνευθυνότητά μας…

Μετὰ τὴν παρ’ ὀλίγο θυσία τοῦ Ἰσαάκ, πεθαίνει ἡ Σάρρα, καὶ ὁ Ἀβραὰμ πάλι συγκλονίζεται ἀπὸ πόνο. Πρὶν ἀποκτήσει τὸν Ἰσαάκ, κι ἐνῷ ὁ Θεὸς τὸν ἐνίσχυε λέγοντας ὅτι δὲν θὰ τὸν κληρονομήσει ὁ δοῦλος τοῦ Ἐλιέζερ, συγχρόνως τὸν πληροφοροῦσε γιὰ κάτι ποὺ θὰ ἐνίσχυε τοὺς Ἰσραηλῖτες ὅταν ἀργότερα θὰ ἦταν ὑπόδουλοι στὴν Αἴγυπτο καὶ θὰ ὑπέφεραν τὰ πάνδεινα, ἀλλὰ ποὺ ἦταν κοφτερὸ μαχαῖρι γιὰ τὸν Ἀβραάμ. Ὅτι ὁ λαὸς ποὺ θὰ προέκυπτε ἀπ’ αὐτὸν θὰ ὑποδουλωνόταν καὶ θὰ μαρτυροῦσε κυριολεκτικὰ γιὰ τετρακόσια χρόνια, κάτω ἀπὸ τὴν κατοχὴ τῶν Αἰγυπτίων. Ἀντιλαμβανόμαστε λοιπόν, γιατί ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ὑποστηρίζει ὅτι ὁ Ἀβραὰμ ὑπέφερε στὴ ζωὴ τοῦ περισσότερο ἀπὸ τὸν Ἄβελ καὶ τὸν Νῶε.

Πηγή: pmeletios.com

«ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΒΙΒΛΟ ΘΑ ΗΜΑΣΤΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ»

Νίκος Νικολαΐδης

Καθηγητής της Θεολογικής

Σχολής του Παν/μίου Αθηνών

Αυτό υποστήριξε πρόσφατα σε δηλώσεις του ο Πορτογάλος, κάτοχος του Νόμπελ λογοτεχνίας, Ζοζέ Σαραμάγκο. Η διακήρυξή του αυτή ήλθε ως συνέχεια της παρουσίασης του βιβλίου «Κάιν». 

Ένα κείμενο 181 σελίδων, το οποίο κυκλοφόρησε σε χιλιάδες αντίτυπα και σε διάφορες γλώσσες, όπου παρουσιάζει ένα θεό, τον οποίο αποκαλεί «άτεγκτο, κυνικό, εκδικητικό, ζηλόφθονο και ανυπόφορο»! Για να υπογραμμίσει, μεταξύ άλλων, ότι τελικά αυτός ο θεός είναι ανύπαρκτος, αφού αποτελεί κατασκεύασμα και προϊόν του ανθρώπινου νου! «Το ανθρώπινο μυαλό», συνεχίζει ο Σαραμάγκο «είναι σπουδαίος δημιουργός παράλογων εννοιών, και ο Θεός είναι η πιο παράλογη από όλες»! «Κατά συνέπεια», προσθέτει,»και η Αγία Γραφή είναι ένα βιβλίο, απότοκο των παραλόγων περί Θεού εννοιών του ανθρώπου, γι’ αυτό και χωρίς τη Βίβλο θα ήμασταν διαφορετικοί, πιθανόν καλύτεροι άνθρωποι…»! και διερωτήθηκε· «Πώς είναι δυνατόν να γίνει η Βίβλος πνευματικός οδηγός, όταν είναι γεμάτη με τρόμο, αιμομιξίες, προδοσίες και σφαγές;»! «Δεν είμαι εναντίον του Θεού», προσθέτει, «απλούστατα, επειδή Θεός δεν υπάρχει», αλλά «στρέφομαι εναντίον των θρησκειών, επειδή αυτές δεν βοηθούν και ουδέποτε βοήθησαν, στο να φέρουν κοντά τους ανθρώπους»! {Αυτά δημοσιεύθηκαν πρόσφατα σε καθημερινή εφημερίδα}.

Βέβαια, οι πεποιθήσεις και οι διακηρύξεις του ως άνω δεν αποτελούν είδηση αλλ’ ούτε ξενίζουν. Πολλοί πριν από αυτόν, πολλές φορές και σε διάφορους τόνους, υποστήριξαν ανάλογες αντιλήψεις. Η ίδια η Αγία Γραφή, με άμεσο ή έμμεσο πολλές φορές τρόπο, αναφέρεται σε τέτοιες περιπτώσεις και προειδοποιεί· «Είπεν άφρων εν τη καρδία αυτού ουκ έστι Θεός» (Ψαλμ. 13,1). Και ακόμη, η ανθρωπότητα, μέσα στην ιστορική της πορεία, γνώρισε σε αρκετές περιπτώσεις τη συμπεριφορά ή τη θηριωδία ανθρώπων, οι οποίοι εν λόγω ή έργω υπήρξαν άθεοι.

Και, ακριβώς, αυτό το σημείο έπρεπε να προβληματίσει την ογδονταεξάχρονο Σαραμάγκο! Είναι, δηλαδή, η Αγία Γραφή, ο οποί εξέθρεψε και ανέδειξε τους κατά καιρούς άθεους και αδίστακτους φονείς των λαών; Και για να θυμηθούμε δυο νωπά ονόματα της σύγχρονης ιστορίας, τον Χίτλερ και τον Στάλιν, είναι ο Θεός της Βίβλου που τους ενέπνευσε στα φονικά σχέδιά τους, ώστε να βάψουν τα χέρια τους στα αίματα εκατομμυρίων κυρίως αθώων, ανθρώπων; Ασφαλώς, όχι. Γιατί ο ένας, ο Χίτλερ, είχε στο προσκέφαλό του όχι την Αγία Γραφή, αλλά τον υπεράνθρωπο του Νίτσε, και ο άλλος είχε ως καθοδηγό του το Μανιφέστο του Μάρξ!

Αλλά ο αρμαθός των επωνύμων ή ανωνύμων ανθρωπόμορφων θηρίων είτε της κοινωνικής είτε της οικογενειακής είτε της πολιτικής ζωής, γι’ αυτούς όλους ένοχο είναι το Ευαγγέλιο; Πότε και πού η Αγία Γραφή συμβουλεύει και καθοδηγεί τον άνθρωπο να εκτρέπεται και να αποβαίνει τύραννος προς τον ή την σύζυγό του, κακοποιός των παιδιών του, εγκληματίας έναντι του κοινωνικού περίγυρου και αποτρόπαιος, όταν έχει εξουσία; Πότε και πού η Αγία Γραφή επιτρέπει στον υπάνθρωπο και απάνθρωπο, που φέρει και κρύβει ο καθένας μέσα του, να βγαίνει περίπατο και να φέρεται, όπως του αρέσει και τον ικανοποιεί; Ποτέ και σε καμιά περίπτωση. Και, αν κάποιες φορές άνθρωποι, δήθεν, του Θεού εκτρέπονται και λειτουργούν αντιφατικά, γι’ αυτούς ακούγεται και επικρέμαται ο φοβερός λόγος του Θεού· «Ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι υποκριταί» (Ματθ.κγ΄13). Αλλά και αν, πάλι, και εκπρόσωποι του Θεού συμπεριφέρονται ανάρμοστα, τότε η απάντηση του Θεού γι’ αυτούς είναι· «…μέλλω σε εμέσαι εκ του στόματός μου» (Αποκ. γ΄16). Μέχρι και των κρυφίων εννοιών και διαλογισμών η Βίβλος είναι έτοιμη να ελέγξει τον άνθρωπο και να τον συνεφέρει. Πού ευρήκε, λοιπόν ο άθεος Σαραμάγκο και οι ομόφρονές του ότι «η Βίβλος είναι γεμάτη με τρόμο, αιμομιξίες, προδοσίες και σφαγές»; Αν για κάποιες από τις υπάρχουσες θρησκείες μπορούν να ισχύσουν κάποια απ’ αυτά για τους οπαδούς τους, τέτοιες συμπεριφορές, πάντως, για την Εκκλησία και μάλιστα την Ορθόδοξη Εκκλησία αυτή η κατηγορία δεν ευσταθεί.

Αν, βέβαια, ο Ζοζέ Σαραμάγκο και οι συνοδοιπόροι του καταφεύγουν σε ορισμένα περιστατικά της Παλαιάς Διαθήκης, όπου παρατηρούνται «εκτροπές», αυτές, είτε στιγματίζονται και καταδικάζονται είτε εντάσσονται και κρίνονται με το πνεύμα και τον ιστορικό περίγυρο της εποχής τους. Και τα άτυπα αυτά δεδομένα κινούνται και διαδραματίζονται στο χώρο της Παλαιάς Διαθήκης. Αλλά και πάλι αυτά τα γεγονότα επισυμβαίνουν στους πολύ αρχαίους καιρούς, ενώ προοδευτικά και ο νόμος της Παλαιάς Οικονομίας οδεύει προς την αρτιότητα, ιδιαίτερα με το κήρυγμα των προφητών.

Αλλά στην περίπτωση της Καινής Διαθήκης, πού και πότε και πώς βλέπει ο Σαραμάγκο και οι συνοδοιπόροι του τον «άτεγκτο» και «κυνικό» και «ανυπόφορο» Θεό; Ή πού διακριβώνει ότι ο Θεός της Βίβλου είναι προϊόν της φαντασίας ή της σχιζοφρένειας του ανθρώπινου νου;

Έχει μελετήσει ο Σαραμάγκο ποτέ την Αγία Γραφή; Έχει ποτέ εγκύψει στις σελίδες της, για να δει από κοντά το μεγαλείο της πλάσης του κόσμου και τη σοφία της κατασκευής και του σκοπού του ανθρώπου; Ή, ακόμη, έχει αντιληφθεί ότι ο άνθρωπος έφταιξε, με την προπατορική αστοχία του, αλλά ο Θεός, κατά το θεολόγο Γρηγόριο, ανέλαβε και πλήρωσε όλα τα οφειλόμενα; Πού ο Χριστός διδάσκει το μίσος και την αντεκδίκηση; Δεν είναι αυτός που «λοιδορούμενος ουκ αντελοιδόρει, πάσχων ουκ ηπείλει»; (Α΄Πέτρ. β΄23). Δεν είναι ο Απόστολός του που μας νουθετεί, λέγοντας · «Εάν πεινά ο εχθρός σου, ψώμιζε αυτόν· εάν διψά, πότιζε αυτόν… (και) μη νικώ υπό του κακού αλλά νίκα εν τω αγαθώ το κακόν»; (Ρωμ. ιβ΄20-21). Και πότε η Εκκλησία του Χριστού, και εννοείται εδώ χωρίς σωβινισμό, η Ορθόδοξη Εκκλησία, ενέχεται, επειδή έτσι καθοδηγεί, με βάση τη Βίβλο, σε «αιμομιξίες, προδοσίες, σφαγές»; Εάν είναι ανιστόρητος ο Σαραμάγκο, τότε, δυστυχώς, άφευκτα είναι ο ίδιος που πάσχει από εγκεφαλική παράκρουση.

Πάντως, όταν ο Γουίλσον, Πρόεδρος των ΗΠΑ, μετά την συμφορά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, απέστειλε στον άθεο Πρόεδρο της Γαλλίας Κλεμανσώ δεκατρείς βασικούς όρους για την διασφάλιση της ειρήνης στον κόσμο, ως τελευταίο όρο του υπέβαλε την Αγία Γραφή, την οποία και του απέστειλε. Ο Κλεμανσώ, τότε, ειρωνικά την πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων. Τελικά η «σοφία» των τότε ηγητόρων της Ευρώπης, και όχι η Βίβλος, ήταν αυτή, που οδήγησε σε λίγα χρόνια στη σχιζοφρένεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου! Αυτό πρέπει να το γνωρίζει ο Σαραμάγκο και οι κάθε λογής επίδοξοι ομόφρονες του. Γιατί, αν σήμερα θρηνούμε προσωπικές, οικογενειακές και παγκόσμιες συμφορές, αυτό δεν οφείλεται στον «παραλογισμό» της Βίβλου αλλά στην αυθαιρεσία του ανθρώπου και στην περιφρόνηση των εντολών Εκείνου, που είπε· «Ο ουρανός και η γη παρελεύσονται (πόσο μάλλον οι κατά καιρούς Σαραμάγκοι), οι δε λόγοι μου ου μη παρέλθουσι» (Λουκ. κα΄33). Γι’ αυτό, αν έλειπε η Βίβλος, τι θα γινόμασταν!

«ΛΥΔΙΑ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2009, σελ.291-292

Πηγή: pmeletios.com

Ἡ μετάνοια στήν Καινή Διαθήκη

Ἰλαρίωνος Φέλεα Ρουμάνου ἱερομάρτυρος (+1940)

Ἡ Καινή Διαθήκη εἶναι τό βιβλίο τῆς ἐπιστροφῆς στόν Θεό, στόν παράδεισο τῆς χαμένης εὐτυχίας. Δέν ὑπάρχει κεφάλαιο στό περιεχόμενό της πού νά μήν ἀποβλέπει σ᾿ αὐτό τόν ἱερό σκοπό, πού εἶναι ἡ μετάνοια, ἡ ἐπιστροφή καί ἡ συμφιλίωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό. 

 

Μόνο μέ τήν Καινή Διαθήκη ἀρχίζει ἡ μελέτη περί τοῦ ἱεροῦ Μυστηρίου τῆς Μετανοίας.

Βρισκόμαστε στό κατώφλι τῆς Καινῆς Διαθήκης.

Ἐδῶ συναντοῦμε τόν Πρόδρομο Ἰωάννη κηρύττοντας τήν μετάνοια «Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 3, 2). Ἡ κραυγή του, ἡ πρόσκλησή του εἶχε μία προπαρασκευαστική ἀποστολή. Ἦταν ἡ φωνή τῆς ἐρήμου ἡ ὁποία ἤθελε νά γίνει ἕνα εὔφορο περιβόλι.

Ἦταν μία μεγάλης σημασίας πράξη διακοπῆς τοῦ παρελθόντος, μέ τήν ὁποία ὁ προφήτης Ἰωάννης ἀνακόπτει τήν πορεία τῆς πεσμένης ἀνθρωπότητας, καί κατευθύνει τά βήματά της πρός τόν Κύριο. Ὁ Ἅγιος Πρόδρομος ἔχει τό ὄραμα μιᾶς ἀναγεννημένης διά τῆς μετανοίας ἀνθρωπότητας. Γι᾿ αὐτό κηρύττει «βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Μαρκ.1,4) Δέν ὑπάρχει τίποτε μυστηριακό σ᾿αὐτή τήν τελετουργία. Εἶναι μόνο μία προετοιμασία γιά ἕνα πολύ ἱερό σκοπό: τήν κάθαρση τῆς καρδιᾶς ἀπό τά πάθη καί τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν.

Τό ἔργο τοῦ Προδρόμου ἔχει ὅμως ἕνα μέγιστο ρόλο, τήν ἀνακήρυξη τοῦ ἐρχομοῦ τοῦ Μεσσία.

Γιά νά τόν ὑποδεχθεῖ εὐπρεπῶς πρέπει νά προϋπάρχει μία σχέση εἰλικρίνειας μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπου, ἡ ὁποία σημαίνει μία ἠθική συμπεριφορά, ἐστεμμένη μέ καλές πράξεις «ποιήσατε οὖν καρπὸν ἄξιον τῆς μετανοίας» (Ματθ.3,8).

Τούς διδάσκει ὁ Προφήτης νά πράττουν ἔτσι ὥστε νά ἐπιβεβαιώνουν τήν ὕπαρξη καί τήν γνησιότητα τῆς μετανοίας (π.χ. μή ὑπερηφανεύεστε μέ τά ἀγαθά καί τά προνόμιά σας, μή παίρνετε ἀπό κανένα περισσότερα ἀπό ὅσα δικαιοῦσθε, μή καταδυναστεύετε κανέναν καί νά εἶσθε εὐχαριστημένοι μέ τό κέρδος σας. Ὅποιος ἔχει δύο ἐνδύματα, τό ἕνα νά τό χαρίσει σ᾿ αὐτούς πού δέν ἔχουν καθόλου καί ἐκεῖνος πού ἔχει τρόφιμα νά κάνει τό ἴδιο. Ἐδῶ ἔχουμε ἕνα πραγματικό σύστημα κανόνων μετανοίας – τό πρῶτο τέτοιου εἴδους στήν Καινή Διαθήκη.

Συναντοῦμε στήν δραστηριότητα τοῦ Προδρόμου ἀκόμα μία σπουδαία πλευρά. Ὅσοι βαπτίζονταν ἀπ᾿αὐτόν στόν Ἰορδάνη ἐξομολογοῦνταν τίς ἁμαρτίες τους.(Ματθ. 3,6). Εἶναι τό ἴδιο σχῆμα γενικῆς ἐξομολόγησης ἁμαρτιῶν πού τό συναντοῦμε στήν Παλαιά Διαθήκη καί στίς ἀρχαῖες θρησκεῖες. Ἡ λέξη ἐξομολόγηση, χρησιμοποιημένη ἀπό τόν Προφήτη, θά γίνει ἀργότερα ὁ τεχνικός ὅρος γιά τό συγκεκριμένο ἱερό Μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας.

Μέ τήν ζωή καί τήν διδασκαλία τοῦ Σωτήρα περί τῆς μετανοίας βρισκόμαστε σ᾿ ἕναν καινούργιο κόσμο. Τό ἱερό Εὐαγγέλιο ἀναγγέλλεται στήν ἀνθρωπότητα. Αὐτό πού μέχρι τώρα ἦταν μόνο σκιά καί σύμβολο, τώρα γίνεται πραγματικότητα, πραγματικό ἔργο κάθαρσης ἀπό τό δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας. Εἴμαστε ὑπό τήν σκέπη τῆς Χάριτος καί τῆς ἀληθείας (Ἰω. 1,17).

Ἡ ἀρχή τοῦ Εὐαγγελίου συμπίπτει μέ τήν ἀρχή τοῦ κηρύγματος τοῦ Ἰησοῦ περί τῆς μετανοίας. Ὁ νόμος τοῦ Μωϋσῆ, οἱ Ψαλμοί, οἱ προφῆτες ὁδεύουν παράλληλα πρός αὐτό τό νέο σημεῖο στήν ἱστορία τοῦ κόσμου.

Μέ τό «πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ» (Μαρκ.1,15) Ἐγκαινιάζεται ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός τοῦ κόσμου. Ἐκπληρώθηκαν οἱ ὑποσχέσεις καί οἱ βιβλικές προφητεῖες. Γυρίστε πρός τόν μοναδικό, ἀληθινό Θεό διά τῆς εἰλικρινοῦς μετανοίας καί πιστέψτε στό Εὐαγγέλιο τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ πίστη καί ἡ μετάνοια ἐπικαλοῦνται ἀλλήλες. Βέβαια, δέν ὑπάρχει ἀληθινή πίστη, χωρίς γνήσια μετάνοια, οὔτε οὐσιαστική μετάνοια, χωρίς ζωντανή πίστη. Ἡ μία οἰκοδομεῖται ἐπάνω στήν ἄλλη. Ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ γιατρός τῶν ἁμαρτιῶν. Αὐτός ἦλθε στόν κόσμο γιά νά βρεῖ τούς πεπλανημένους καί τούς ἀρρώστους καί νά τούς θεραπεύσει μέ τό φάρμακο τῆς μετανοίας. Ὁ σκοπός τοῦ ἐρχομοῦ Του εἶναι ἡ μετάνοια – ὁ μεγάλος νόμος τῆς ἄφεσης τῶν ἁμαρτιῶν. Στήν Κυριακή προσευχή μᾶς ὠθεῖ πρός μετάνοια καί ἡ καθημερινή δέηση γιά τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας.

Ἐκτός ἀπό τίς προτροπές, ὁ Χριστός μᾶς δίνει καί παραδείγματα γιά τήν σημασία τῆς μετανοίας. Ἔτσι, λοιπόν, εἶναι καί ἡ παραβολή τοῦ χαμένου προβάτου (Λουκ.15,4-7). Σ᾿ αὐτήν ἡ σπουδαιότητα τῆς μετανοίας εἶναι ὁλοφάνερη.

Δέν ἀξίζει ἕνας ἁμαρτωλός περισσότερο ἀπό 99 δικαίους, ἀλλά κι ἕνας μετανοημένος ἁμαρτωλός προκαλεῖ πιό πολλή χαρά στήν γῆ καί στόν οὐρανό ἀπό τούς 99 δικαίους, οἱ ὁποῖοι δέν ἔχουν περιπλανηθεῖ. Γιατί; Ἐπειδή διά τῆς μετανοίας ἔχει σωθεῖ μία ψυχή ἀπό τόν θάνατο καί μία ψυχή ἀξίζει περισσότερο ἀπό ὅλον τόν κόσμο. Ἀπό τήν στιγμή πού χάθηκε, αὐτή ἡ ἀμετανόητη ψυχή, δέν μπορεῖ ν᾿ ἀντικατασταθεῖ μέ τίποτε.

Ἠ μετάνοια εἶναι ἀναγκαία σ᾿ ὅλους τούς ἁμαρτωλούς. Ὁ Χριστός ἔστειλε τούς Ἀποστόλους νά κηρύξουν τό Εὐαγγέλιο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Ὅσοι δέν τούς δεχτοῦν στό σπίτι τους καί δεν ἀκούσουν τό Εὐαγγέλιο τῆς μετανοίας, θά τιμωρηθοῦν φοβερά «λέγω ὑμῖν ὅτι Σοδόμοις ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀνεκτότερον ἔσται ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ» (Λουκ. 10, 12).

Πῶς θά γίνει ἡ μετάνοια διδασκόμαστε ἀπό τόν ἴδιο τόν Σωτήρα.

Ὁ Ἴδιος ἐσύχναζε στό Ναό τῶν Ἱεροσολύμων ἀπό 12 χρονῶν, τό Πάσχα καί στίς ἰουδαϊκές γιορτές. Ἐνήστευε καί προσευχόταν. Μᾶς λέει πῶς νά προευχόμαστε, ἀνυψώνει τά μάτια πρός τούς οὐρανούς, γονατίζει καί πέφτει μέ τό πρόσωπο στήν γῆ, ψέλνει πνευματικές ὠδές μαζί μέ τούς Ἀποστόλους. Ὅλα αὐτά τά παραδείγματα μᾶς τά ἄφησε ὁ Ἀναμάρτητος Ἐνσαρκωμένος Λόγος τοῦ Θεοῦ ὡς ἀναγκαῖες πνευματικές καταστάσεις τῶν μετανοούντων. Γιά νά δεχθεῖ ὁ Θεός τήν προσευχή μας πρέπει πρίν νά συγχωρεθοῦμε μεταξύ μας.

Ἕνα σημαντικό παράδειγμα μετανοίας εἶναι ὁ τελώνης Ζακχαῖος. Πλουτισμένος μέσω τῆς ἀπάτης στάθηκε κάποια ἡμέρα μπροστά στό Κύριο. Βλέποντας τήν ἐνσαρκωμένη Ἁγιότητα αἰσθάνθηκε ἀμέσως τήν ἐνοχή τῆς ἁμαρτωλῆς ζωῆς του καί τήν ἀνάγκη νά ξεφορτώσει τό βάρος τῶν ἁμαρτιῶν του πού τόν πίεζαν στήν καρδιά καί τόν ἀνησυχοῦσαν.

Ἡ παρουσία τοῦ Ἰησοῦ στό σπίτι τοῦ δίνει τήν εὐκαιρία νά ξεκοπεῖ ἀπό τό ἄτιμο παρελθόν του. Ἔμμεσα ἐξομολογεῖται καί ἀποφασίζει ποιό θά εἶναι τό μελλοντικό του πιστεύω καί ἡ συμπεριφορά τῆς ζωῆς του. «Τὰ ἡμίσειά μου τῶν ὑπαρχόντων, κύριε, τοῖς πτωχοῖς δίδωμι, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα ἀποδίδωμι τετραπλοῦν» (Λουκ.19,8) Μπροστά σ᾿ αὐτή τήν εἰλικρινῆ καί ξαφνική μετατροπή, ὁ Χριστός ἀπαντᾶ: «Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο». (στιχ. 9)

Ἡ ἐξομολόγηση καί ἡ ἀπάρνηση τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἡ κύρια στιγμή τῆς μετανοίας. Τό ἰδανικό τοῦ εὐαγγελικοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἁγιότητα, ἡ ὁποία δέν ἔχει τίποτε τό κοινό. Αὐτό τό πρᾶγμα τό ἔχει καταλάβει τόσο ὁ Ζακχαῖος, ὅσο καί ἡ ἁμαρτωλή γυναίκα, στήν ὁποία ὁ Χριστός εἶπε: «Πορεύου καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν μηκέτι ἁμάρτανε» (Ἰω. 8,11). Ὁ ἀνώτατος σκοπός τῆς μετανοίας εἶναι ἡ ἠθική καί πνευματική τελειότητα «Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι ὡς ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν» (Ματθ. 5, 48).

Το κλασικό παράδειγμα μετανοίας στό Εὐαγγέλιο εἶναι ἡ παραβολή τοῦ ἀσώτου. Σημειώνουμε μόνο τά ἑξῆς: ὁ υἱός (ὁ ἄνθρωπος γενικά) φεύγει ἀπό τό σπίτι τοῦ πατρός του (εἶναι ὁ Θεός) νά ζήσει στόν κόσμο τῶν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖ χάνει ὅλη τήν κληρονομία του. Τοῦ ἀπομένει μόνο ἡ ἀνάμνηση τῆς παλαιότερης εὐτυχισμένης ζωῆς του.

Γεύεται τήν πικρία τῶν δεινῶν, ἀλλά συνέρχεται. Γεννιέται μέσα του μία καινούργια σκέψη, ἡ ὁποία ξεσπᾶ καί γίνεται ἐξομολόγηση. Καί ὅπως εἶπε, ἔτσι ἔπραξε κατόπιν. Πηγαίνει στό πατέρα του, ἐξομολογεῖται καί κλαίει γιά τίς ἁμαρτίες του. Ὁ πατέρας του ἀπό μακριά τόν βλέπει, τρέχει, τόν ἀγκαλιάζει, χαίρεται, τόν φιλεῖ καί τόν ντύνει μέ βασιλικό ἔνδυμα.

Ἔχουμε στήν παραβολή τοῦ ἀσώτου ὅλα τά στοιχεῖα μιᾶς πλήρους μετάνοιας: Βλέπουμε τόν ἁμαρτωλό, τήν συναίσθηση, τήν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν του, τήν ἐπιστροφή, τήν συγχωρητική εὐχή, τήν ἀνάνηψη, τήν ἀπόφαση διορθώσεως, τόν πατέρα πού τόν δέχεται, τήν μετάνοια καί τήν σύγχώρησή του ἀπό τόν πατέρα. Αὐτή ἡ παραβολή ἀπεικονίζει αὐτό πού θά μπορούσαμε νά ὀνομάσουμε πλήρη εὐαγγελική μετάνοια.

Ἀπό τά παραπάνω παραδείγματα μαθαίνουμε πῶς γίνεται ἡ μετάνοια. Δέν βρισκόμαστε στό σκότος τῆς δεισιδαιμονίας καί τῆς τυπολατρείας τῶν εἰδωλολατρικῶν θρησκειῶν τοῦ παρελθόντος, ἀλλά στό ἐπίπεδο τῆς ἀληθινῆς καί ἀγνῆς θρησκευτικῆς ἐμπειρίας. Ἡ ἁμαρτία εἶναι μία ψυχολογική πραγματικότητα.

Ἡ συνέπειά της εἶναι ὁ θάνατος. Ὅποιος θέλει νά ζήσει, πρέπει νά μετανοήσει. Πῶς; Ὅπῶς μᾶς ὑπέδειξε ὁ Χριστός. (μέ τόν ἐκκλησιασμό,τήν νηστεία καί τήν προσευχή) ἤ σάν τόν τελώνη, μέ ταπείνωση, σάν τήν πόρνη, μέ τά δάκρυα τῆς ἀπέραντης ἀγάπης της, σάν τόν Πέτρο μέ λυγμούς καί μέ πόνο, σάν τόν ληστή μέ φλογερή προσευχή καί μέ ἀληθινή μετάνοια.

Ὁ Χριστός συγχωρεῖ τήν ἁμαρτία «ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐπὶ τῆς γῆς» (Μαρκ. 2,10). Εἶναι ἡ μεγάλη ἀγγελία, τό μέγα θαῦμα, ἡ ἐπανάσταση καί ἡ θεϊκή ἀποκάλυψη τήν ὁποία ἔφερε πρῶτος καί γιά πρώτη φορά στόν κόσμο ὁ Χριστός. Ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν εἶναι ἡ ἀποστολή τοῦ ἐρχομοῦ Του στόν κόσμο.

Ὅλες οἱ ἁμαρτίες συγχωροῦνται ἐκτός ἀπό τήν βλασφημία ἐναντίον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία εἶναι αἰώνια ἁμαρτία. Εἶναι μία λογική καί ἠθική ἀδυναμία νά συγχωρεθεῖ ἕνας ἁμαρτωλός, ὁ ὁποῖος ἀντιστέκεται, ἐνσυνείδητα, στό φῶς τῆς ἀληθείας.

*** *** ***

Μεταφραστές : ἱερεύς π. Κυπριανός Στάϊκου, ρουμᾶνος καί μοναχός Δαμασκηνός Γρηγοριάτης

Τό κείμενο προέρχεται ἀπό τά ἀρχεῖα τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου, τόν ὁποῖον καί εὐχαριστοῦμε θερμά γιά τήν παραχώρηση τῶν ἀρχείων, ὅπως ἐπίσης εὐχαριστοῦμε καί τόν γέροντα τῆς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου πατέρα Γεώργιο Καψάνη γιά τήν εὐλογία καί τήν ἄδεια δημοσίευσης.

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο: anavaseis.blogspot.de

ΗΣΑΪΑΣ

ΑΡΙΘΜΟΙ

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ