Γιά την απόκτησι των αρετών, χρειάζεται να υπάρχη µία ψυχή γενναία και µεγάλη και µία θέλησις, όχι ασθενή και απαλή, αλλά αποφαστική και δυνατή, µε σίγουρη προϋπόθεσι, ότι εχουµε να περάσουµε µέσα απο πολλά αντίθετα και σκληρά και ακόµη, πρέπει να εχουµε και κλίσι ξεχωριστή και αγάπη προς αυτές· αυτήν οποία µπορούµε να αποκτήσουµε, αν συλλογιζώµασυτε, πόσο οι αρετές αυτές αρέσουν στο Θεό και πόσο είναι ευγενείς και εξαιρετικές απο µόνες τους και πόσο µας είναι ωφέλιµες και αναγκαίες. Επειδή, κάθε µας τελειότητα και προκοπή, από αυτές έχει και την αρχή και το τέλος.
Οπότε, κάθε πρωί, ας παίρνονται δραστικές προθέσεις και αποφάσεις από µας, για να γυµναζώµαστε σε όσα αίτια της αρετής, πιθανώς, µπορούν να συµβούν εκείνη την ηµέρα· το βράδυ, πρέπει να εξετάζουµε, αν τα χρησιµοποιήσαµε καλά· και το άλλο πρωί, να ανανεώνουµε πάλι τίς ίδιες αποφάσεις και επιθυµίες πιό ζωντανά και µάλιστα, για να ασκούµαστε στην απόκτησι της αρετής εκείνης, που έχουµε τότε στα χέρια µας.
Παρόµοια και τα παραδείγµατα των αγίων και οι προσευχές µας και οι µελέτες της ζωής και του ΙΙάθους του Χριστού, όλα αυτά, που είναι τόσο αναγκαία σε κάθε πνευµατική άσκησι των αρετών, ας γίνωνται κυρίως για εκείνη την αρετή, στην οποία τότε θέλουµε να γυµναστούµε· αλλά και όσες αφορµές και αιτίες συναντήσουµε εκείνη την ηµέρα, και αν είναι διαφορετικές µεταξύ τους, όµως όλες πρέπει να τίς µεταχειριζώµαστε, όσο το δυνατόν, στην απόκτησι της αρετής εκείνης, που επιθυµούµε (βλέπε στο µ΄ κεφάλαιο).
Κατά αυτό τόν τρόπο δεν πρέπει να φροντίζουµε, στο να συνηθίσουµε να κάνουµε τίς ενάρετες πράξεις, εσωτερικές και εξωτερικές, και µε τόση πολλή προθυµία και ευκολία, µε όση προθυµία και ευκολία κάναµε πρίν και τίς αντίθετες κακίες τους ή καλύτερα, µε όση ευκολία γίνονται και οι φυσικές επιθυµίες της καρδιάς µας· µε άλλα λόγια τόση συνήθεια πρέπει να αποκτήσουµε στίς αρετές, που να µας γίνωνται σάν φυσικές. Και όσο µεγαλύτερες δυσκολίες συναντάµε σ’ αυτές (όπως είπαµε παραπάνω), τόσο οι δυσκολίες αυτές, γρηγορώτερα και βαθύτερα, θά βάλουν και θα φυτέψουν την καλή συνήθεια στην ψυχή µας.
Τα κατάλληλα ρητά της θείας Γραφής, όταν λέγωνται απο µας, µε την φωνή ή και µε τον νου, έχουν θαυµαστή δύναµι, για να βοηθήσουν στην εκγύµνασι της ζητούµενης αρετής· γιατί λέγει ο Σολοµών «Τι θα τηρήσης, τέκνο; Τα λόγια του Θεού» (Παρ. 31,2). Γι’ αυτό, ας εχουµε πρόχειρα πολλά ρητά για την αρετή πού εξασκούµαστε, τα οποία ας γίνωνται πράξι και ας λέγωνται όλη την ηµέρα και µάλιστα, όταν τύχη το αντίθετο πάθος της αρετής εκείνης να µας πολεµήσω.
Για παράδειγµα· αν ασχολούµαστε µε την απόκτησι της υποµονής, µπορούµε να πούµε τα παρακάτω ρητά και άλλα παρόµοια·
«Μακρόθυµος άνήρ, πολύς εν φρονήσει» (Παρ. 14,31). «Η υποµονή των φτωχών δεν θα εξαφανισθή» (Ψαλµ. 9,19). «Αλοίµονο σε όσους έχασαν την υποµονή» (Σειρ. 2,15). «Ο µακρόθυµος είναι ανώτερος από τον ισχυρό. Και όποιος συγκρατεί την οργή του, ανώτερος από εκείνον που κυριεύει µία πόλι» (Παρ. 10,32). «Με την υποµονή σας θα σώστε τις ψυχές σας» (Αουκ. 21,19). «Με την υποµονή διανύουµε τον αγώνα που έχουµε µπροστά µας» (Εβρ. 12,1). «Να, καλοτυχίζουµε όσους δείχνουν υποµονή» (Ιάκωβος 5,11). «Μακάριος όποιος δέχεται µε υποµονή τις δοικµασίες» (Ιάκ. 1,12). «Η υποµονή σας πρέπει να κρατήση ως το τέλος» (Ιάκ. 1,4). «Έχετε ανάγκη από υποµονή» (Εβρ.
10,36). Οµοίως µπορούµε να πούµε και αυτές τις µικρές προσευχές· «Ω Θεέ µου, πότε θα οπλισθή η καρδία µου µε το όχηµα της υποµονής;» «Πότε θα περάσω κάθε δοκιµασία µε αναπαυµένη καρδιά, για να δώσω χαρά στο Θεό µου;» «Ω πολλυαγαπητές µου δοκιµασίες, που µε κάνατε όµοιο µε τον Κύριό µου Ιησού, που υπόφερε για µένα; Ω Ίησού, µόνη ζωή της ψυχής µου, άραγε θα ζήσω ποτέ εγώ αναπαυµένος µέσα στα χίλια βάσανα για τη δική σου δόξα;» «Μακάριος εγώ, αν και στο µέσο της φωτιάς των θλίψεων ανάψω απο επιθυµία, να υποφέρω µεγαλύτερα βάσανα!»
Αυτές τίς µικρές προσευχές θά χρησιµοποιήσουµε, για να προκόψουµε στίς αρετές και άλλες ακόµη κατάλληλες για κάθε αρετή, που γυµναζόµαστε, όσες θα µας εµπνεύση το πνεύµα της ευλάβειας. Οι µικρές αυτές προσευχές αποκαλούνται ακοντιστικές και σαϊτευτικές, γιατί είναι σάν ακόντια, δηλαδή κοντάρια και βέλη που κονταρεύουν και σαϊτεύουν στον ουρανό και έχουν µεγάλη δύναµι για να µας ξεσηκώσουν στην αρετή και να φθάσουν ως τα αυτιά του Θεού, άν και συνοδεύωνται από δύο πράγµατα, σάν από δύο φτερά· το ένα είναι, η αληθινή γνώσις της χαράς του Θεού µας, την οποία αυτός λαµβάνει για την εκγύµνασι, που εµείς κάνουµε στίς αρετές, το άλλο είναι µία θερµή και διάπυρη επιθυµία, να τίς άποκτήσουµε, για να αρέσουµε στην θεία του µεγαλειότητα 75.
*** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** ***
75 Ο θείος και άγιος Αυγουστίνος, όχι µόνον ο ίδιος πολύ αγαπούσε να συνθέτη και να αναγινώσκη τις παρόµοιες ακοντιστικές προσευχές και σαϊτευτικές, αλλά και την πνευµατική του θυγατέρα, την ευλαβή εκείνην Πρόβα, συµβούλευε να αναγινώσκη και να µελετά τις παρόµοιες προσευχές· µερικοί θέλουν και οι ερωτικές ευχές του αγίου αυτού να ονοµάζωνται σαϊτευτικές.