Αν και σου είπα ως τώρα πολλά, δείχνοντάς σου τον τρόπο που θα χρησιµοποιής, για να νικήσης τον εαυτό σου και να οπλισθής από τίς αρετές, όµως είναι ανάγκη να σου παραγγείλω ακόµη και µερικά άλλα.
Και Α΄ σου λέω αυτό: Αν θέλεις, αδελφέ, να αποκτήσης τίς αρετές, να µην ακολουθήσης την τάξι που µεταχειρίζονται κάποιοι και κάνουν πνευµατικές ασκήσεις στίς επτά ηµέρες της εβδοµάδας, άλλη άσκησι γι’ άλλη αρετή και άλλη γι' άλλη, όχι· αλλά η τάξις της δικής σου εξασκήσεως ας είναι το να κάνης πόλεµο αντίθετο σε εκείνα τα πάθη, που πάντα σε πειράζουν και σε ζηµίωσαν και ακόµη συνέχεια σε ζηµιώνουν, να στολίζεσαι όµως απο τις αντίθετες αρετές των παθών σου, όσο περισσότερο µπορείς. Γιατί, αν αποκτήσης αυτές τίς αρετές, τίς αντίθετες µε τα πάθη που σε πειράζουν, βέβαια και όλες τίς άλλες αρετές, µε ευκολία και µε λίγες πράξεις, θα τις αποκτήσης· την κάθε µία στον κατάληλό της καιρό και την συνηθισµένη αιτία της· επειδή οι αρετές είναι πάντα µαζί συνδεδεµένες και όποιος έχει µία εντελώς, όλες τίς άλλες τις έχει πρόχειρες στην πόρτα της καρδιάς του.
Β'. Μην αναβάλλης ποτέ χρόνο για την απόκτησι των αρετών, ούτε ηµέρες, ούτε βδοµάδες, ούτε µήνες, ούτε χρόνια. Αλλά σχεδόν, πάντα να αγωνίζεσαι, σάν να γεννήθηκες τότε· και σαν νέος στρατιώτης, πολέµα συνέχεια και βάδιζε στο ύψος της τελειότητάς τους και µη σταµατήσης ούτε στιγµή. Γιατί, το να σταθής στο δρόµο των αρετών και της τελειότητας, δεν είναι το να πάρης αναπνοή και δύναµι, αλλά το να στραφής πίσω ή να αδυνατήσης περισσότερο. Το να σταθής, εγώ εννοώ, το να νοµίζης ότι απόκτησες εντελώς την αρετή και το να ψάχνεις λίγο τίς µικρές παραλείψεις, που έχεις ακόµη, ή και τίς αφορµές και τα αίτια, που σε προσκαλούν σε πράξεις άλλης νέας αρετής. Οπότε, ας είσαι πάντα γνωστικός και θερµός και επιδέξιος, για να µη χάσης ούτε καν µία παραµικρή αφορµή και αιτία αρετής. Αγάπα όλες τις αφορµές και αιτίες, που σε παρακινούν στην αρετή και µάλιστα σε εκείνες τίς αιτίες, που περισσότερο είναι δύσκολες να νικηθούν. Επειδή και οι πράξεις που γίνονται για να νικηθούν οι δυσκολίες των αρετών, πιο γρήγορα δηµιουργούν τίς συνήθειες των αρετών και µε βαθυτέρη ρίζα. Εκείνες όµως τίς αιτίες, που µπορούν να σε παρακινήσουν στο πειρασµό της σάρκας, απόφευγε µε κάθε φιλοπονία και γρήγορα, όπως προηγουµένως σου είπα.
Γ'. Να είσαι φρόνιµος και διακριτικός στίς εξωτερικές εκείνες αρετές, που µπορούν να προξενήσουν ζηµιά και ασθένεια στο σώµα, όπως είναι το να το βασανίζης µε υπερβολικές νηστείες, αγρυπνίες, µελέτες και άλλα παρόµοια· γιατί αυτές, πρέπει να αποκτώνται λίγο λίγο και µε τους βαθµούς τους, όπως θα πώ πιό κάτω. Για τίς άλλες αρετές, πού είναι ολοκληρωτικά εσωτερικές και ψυχικές, καθώς είναι το να αγαπάς τον Θεό, το να καταφρονής τον κόσµο, το να ταπεινώνεσαι στα ίδια τα µάτια σου, το να µισείς τα πάθη και την αµαρτία, το να είσαι υποµονητικός και πράος, το να αγαπάς όλους και όποιον σε ζηµιώνει και άλλα παρόµοια, αυτές τις αρετές, λέω, δεν σου χρειάζεται για να τίς αποκτήσης λίγο λίγο, ούτε να ανέβης στην τελειότητά τους µε βαθµούς και σκαλοπάτια, αλλά βιάσου να κάνεις γι' αυτές κάθε πράξι όσο µπορείς, το γρηγορώτερο.
∆΄. Όλος σου ο λογισµός, όλη η επιθυµία και η καρδιά, ας µη λογίζεται, ούτε να επιθυµή, ούτε να θέλη άλλο, παρά το να νικήσης εκείνο το πάθος, που πολεµάς και σε πολεµεί και να αποκτήσης την αρετή, που είναι αντίθετη σε αυτό· αυτό ας είναι για σένα όλος ο κόσµος, αυτός ο ουρανός και η γή· αυτό ας είναι όλος σου ο θησαυρός και αυτό ας είναι όλος σου ο σκοπός, για να αρέσεις και µε αυτό στό Θεό· αν τρώς, αν νηστεύης, αν κοπιάζης, αν αναπαύεσαι, αν αγρυπνάς, αν κοιµάσαι, το οποίο γίνεται µέσα στο σπίτι σου και αν είσαι έξω, αν προσέχης στίς ευλάβειες και στα εργόχειρα, όλα αυτά ας κατυεθύνωνται και ας αποβλέπουν στο να κυριεύσης και νικήσης εκείνο το πάθος και να αποκτήσης την αντίστοιχη αρετή.
Ε΄. Ας είσαι έχθρός κοινός όλων των επιγείων ηδονών και απολαύσεων. Γιατί, µε αυτόν τόν τρόπο, θα πολεµηθής λιγώτερο από τίς άλλες κακίες, οι οποίες όλες έχουν για ρίζα τους την ηδονή. Όταν αυτή κοπή µε το µίσος του εαυτού µας, χάνουν εκείνες την δύναµί τους. Γιατί, αν θελήσης από το ένα µέρος να πολεµήσης κάποια κακία, να πούµε ακριβώς, κάποια µερική ευχαρίστησι, και από το άλλο να προσέχης σε άλλες επίγειες ηδονές, αν και όχι θανάσιµες, αλλά συγγνωστές και ελαφριές, βέβαια, ο πόλεµος σου θά είναι σκληρός, αιµατώδης και πολύ αβέβαιος και στη συνέχεια και η νίκη σου θά είναι σπάνια. Γι’ αυτό, να θυµάσαι πάντα εκείνες τίς θείες αποφάσεις· «Όποιος αγαπά τη ζωή του, θα την χάση· αυτός όµως που δεν λογαριάζει τη ζωή του, όσο ζει αυτός ο κόσµος, θα την φυλάξη για την αιώνια ζωή» (Ιωάν. 12,25). «Αδελφοί, είµαστε οφειλέτες, αλλά όχι ως προς τον σαρκκό άνθρωπο, που απαιτεί διαγωγή σύµφωνη µε τις επιθυµίες του. Γιατί αν ζήτε σύµφωνα µε τις επιθυµίες του φυσικού ανθρώπου, σας περιµένει βέβαιος θάνατος. Αν όµως νεκρώσετε τις φυικές σας επιθυµίες, µε την βοήθεια του Πνεύµατος, θα ζήσετε» (Ρωµ. 8,12).
ΣΤ΄. Και τελευταία σου παραγγέλλω, οτι πολύ καλό και ίσως αναγκαίο, για την απόκτησι των αρετών το να κάνης πρώτα µία γενική εξοµολόγησι, µε όλους εκείνους τους οφειλόµενους τρόπους πού πρέπει, για να βεβαιωθής περισσότερο ότι σε σκέπει η χάρις του Θεού σου, από τόν οποίο θα προσµένης όλα τα χαρίσµατα, όλες τίς άρετές και τίς νίκες.
