Πώς ο σύγχρονος τρόπος ζωής μάς θυμώνει

Γράφει η Τσώλη Θεοδώρα

Εχοντας λύσει τα προβλήματα επιβίωσης τα οποία αντιμετώπιζαν οι πρόγονοί μας, οι άνθρωποι σήμερα γίνονται έξαλλοι με ασήμαντες αφορμές

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μπορεί να ικανοποιεί τις βασικές ανάγκες μας, ωστόσο μας «χαρίζει» συγχρόνως μεγάλο θυμό, όπως αναφέρει μια κορυφαία ψυχολόγος στη Βρετανία.

Η δρ Σάντι Μαν από το Πανεπιστήμιο του Κεντρικού Λάνκασιρ αναφέρει ότι η επιθετικότητα, η οποία ήταν απαραίτητη στους προγόνους μας προκειμένου να επιβιώνουν και είναι βαθιά «καλωδιωμένη» στον εγκέφαλό μας, μπορεί να στοχεύσει προς λάθος κατεύθυνση όταν δεν υπάρχει άμεσος λόγος για να υφίσταται. Πού οδηγεί αυτό; Σε τρομερό θυμό για ασήμαντα γεγονότα, όπως το να περιμένουμε στην αίθουσα αναμονής ενός γιατρού, το να μας «κρασάρει» ο υπολογιστής ή το να μπλέξουμε με το αυτοκίνητο στην κίνηση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Τhe Telegraph» η δρ Μαν γράφει στο τεύχος Ιουλίου του περιοδικού «Reader's Digest» ότι ο θυμός που κάποτε αποτελούσε «κλειδί» για την επιβίωση του ανθρώπου τη σήμερον ημέρα πυροδοτείται από ασήμαντες αφορμές.

Η ειδικός συνεχίζει τονίζοντας ότι ο άνετος τρόπος ζωής σήμερα μας έχει «κακομάθει» και έχει ανεβάσει τόσο τον πήχη των προσδοκιών μας ώστε να αντιμετωπίζουμε οτιδήποτε δεν αγγίζει την τελειότητα σαν «οξύθυμα παιδιά».

Στο δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας σημειώνεται ότι η ενέργεια που βοηθούσε τους πρώτους ανθρώπους να επιβιώνουν - να βρίσκουν δηλαδή τροφή και καταφύγιο - έχει χάσει τον στόχο της στον 21ο αιώνα. Αυτό συμβαίνει επειδή για τους περισσότερους - τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο - τα βασικά έχουν λυθεί αφήνοντας τα κίνητρα τα οποία «τρέφουν» την επιβίωση χωρίς μια συναισθηματική διέξοδο.

Ο άνθρωπος εξελίχθηκε ώστε να θυμώνει απέναντι σε ορισμένες καταστάσεις, επειδή το συναίσθημα δημιουργεί κίνητρο για να κατακτούμε πράγματα. Για παράδειγμα, το αίσθημα της πείνας μάς θυμώνει αυξάνοντας τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο και ωθώντας μας να βρούμε τροφή.

Ο θυμός έπαιξε επίσης πολύ σημαντικό ρόλο για τους πρώτους ανθρώπους διατηρώντας ουσιαστικώς τη συνοχή της ομάδας - λειτουργούσε ως προειδοποίηση όταν ένα μέλος της ομάδας ενοχλούσε τα υπόλοιπα με τη συμπεριφορά του. «Αν οι πρόγονοί μας ήταν πολύ "χαλαροί" και άφηναν τους υπόλοιπους να τους κλέβουν την τροφή ή επέτρεπαν στους εχθρούς τους να πλησιάσουν με φόβο να τους σκοτώσουν, τότε το είδος δεν θα είχε επιβιώσει. Ωστόσο ο σύγχρονος άνθρωπος των προηγμένων χωρών σπάνια αντιμετωπίζει πλέον θανάσιμους κινδύνους τέτοιου είδους» γράφει η δρ Μαν.

Ολος αυτός ο θυμός λοιπόν που δεν έχει τον σωστό τρόπο εκτόνωσης τελικώς βγαίνει στον δρόμο όπου μπορούν να προκληθούν ομηρικοί καβγάδες λόγω της κίνησης, σε ένα εστιατόριο όπου είναι πιθανό να γίνει σκηνή για το ότι το γεύμα δεν είχε την τέλεια θερμοκρασία ή σε ένα λεωφορείο όπου άνθρωποι μπορεί να πιαστούν στα χέρια για μια θέση.

Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 90% των ανθρώπων σήμερα θυμώνει πολύ με τα τηλεφωνήματα που δέχεται από τηλεφωνικά κέντρα που προτείνουν προσφορές, ενώ ένας στους δύο γίνεται έξαλλος με τον... υπολογιστή του (επειδή αργεί ή δεν δουλεύει σωστά), ώστε να του επιτίθεται... χτυπώντας τον. «Τώρα πια έχουν ικανοποιηθεί όλες οι βασικές μας ανάγκες και οι προσδοκίες μας έχουν αυξηθεί» λέει η δρ Μαν και προσθέτει: «Φερόμαστε πλέον σαν κακομαθημένα παιδιά που περιμένουν να είναι όλα τέλεια και όταν αυτό δεν συμβαίνει στυλώνουν τα πόδια».

Κατά την ειδικό, προκειμένου να ξεπερνούμε αυτές τις ανούσιες κρίσεις θυμού το ερώτημα που πρέπει να θέτουμε στον εαυτό μας είναι ένα: «"Αυτό που συμβαίνει απειλεί την επιβίωσή μου;". Αν η απάντηση είναι αρνητική, τότε μάλλον θα πρέπει να καταλαγιάσουμε τον θυμό μας».

Το Τop 10 των αφορµών που µας κάνουν (πολλές φορές) αναίτια έξαλλους:

1. Το να περιμένουμε πολύ στην αίθουσα αναμονής ενός γιατρού.

2. Μποτιλιάρισμα.

3. Ασφυκτικά γεμάτα μέσα μαζικής μεταφοράς

4. Ενας φίλος που αστειεύεται με ένα ευαίσθητο ζήτημα.

5. Ενας φίλος που δεν μας επιστρέφει τα χρήματα που του δανείσαμε.

6. Το να κατηγορούμαστε άδικα από ανθρώπους που δεν μας ενδιαφέρουν.

7. Να πρέπει να καθαρίσουμε για κάποιον άλλον (κυριολεκτικώς και μεταφορικώς).

8. Να περιμένουμε για πολλή ώρα στην αναμονή του τηλεφώνου.

9. Το να μας δίνονται λάθος οδηγίες όταν αναζητούμε ένα μέρος.

10. Το να μας κλέβουν χρήματα.

Πηγή: tovima.gr

Γιατί είναι πιο δύσκολη σήμερα η εφηβεία;

«Μακάρι η νεότητα να μπορούσε τα χρόνια αυτά να πέσει σε ύπνο βαθύ».

Με αυτά τα λόγια ο Shakespeare καταδεικνύει την κρισιμότητα της εφηβικής περιόδου.

Η καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου γράφει για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν διαχρονικά οι έφηβοι, οι οποίες σήμερα έχουν ενταθεί.

Οι εκρηκτικές ψυχικές εναλλαγές, η δυσθυμία, οι απογοητεύσεις, οι οδύνες, οι ευφορικές εξάρσεις του εφήβου κάθε άλλο παρά άγνωστες δεν ήταν. Την εποχή εκείνη, φυσικά, τα εφηβικά πάθη δεν καταγράφονταν με εντυπωσιακούς και συχνά παραπλανητικούς τίτλους στον ανύπαρκτο καθημερινό Τύπο. Τροβαδούροι, μάγοι, εξορκιστές, ποιητές αναλάμβαναν να διαχειριστούν τα πάθη της εφηβικής ψυχής. Δεν έχουμε ωστόσο κανένα λόγο να πιστεύουμε ότι οι γενικής αρμοδιότητας θεραπευτές ήταν λιγότερο αποτελεσματικοί από τους σύγχρονους ειδικούς.

-Γιατί είναι εντονότερα σήμερα τα προβλήματα της εφηβείας;

Στις μέρες μας, καταπώς φαίνεται, τα δεινά της εφηβείας έχουν κάθε λόγο να εντείνονται. Επιλεκτικά θα μπορούσε εδώ κανείς να αναφέρει μια σειρά νέων δεδομένων, όπως:

-Η παρατεταμένη εφηβεία, η αδυναμία πρόσβασης στα κέντρα εξουσίας σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική.

-Η πειθαρχία σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου η παιδεία θυσιάζεται υπέρ μια εργαλειακής, προς αξιοποίηση, γνώσης.

-Η χρεοκοπία του ενήλικα που ολοένα και λιγότερο προσφέρεται σαν αντικείμενο ταύτισης, καθώς όλοι οι ενήλικοι λόγοι – ο πολιτικός, ο δημόσιος, ο γονεϊκός – μέρα με τη μέρα δοκιμάζεται ως προς τη χαμένη αξιοπιστία τους. (Δεν πείθουν κανέναν πλέον. Ακόμα λιγότερο τον έφηβο, που περισσότερο από κάθε άλλον, αξιώνει την ανάγκη του ονείρου, της πίστης, του οράματος.)

-Σχετίζονται αυτά τα δεδομένα με την αύξηση των αυτοκτονιών των εφήβων;

Διερωτάται κανείς αν αυτό το πλαίσιο ως ένα βαθμό ερμηνεύει τις αυξημένες αυτοκτονίες των εφήβων που παρατηρούνται πρόσφατα στη χώρα μας. Στην Ευρώπη η αυτοκτονία σήμερα αναφέρεται ως δεύτερη ή τρίτη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 14-18 ετών. Όσο και αν το πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο συμβάλλει στην κατανοησιμότητα του φαινομένου, δε δίνει από μόνο του την απάντηση στο εναγώνιο γιατί των ηθελημένων εφηβικών θανάτων. Χρειάζεται πάντα η συνδρομή του συγκεκριμένου ψυχισμού, του συγκεκριμένου έφηβου που θα επιχειρήσει το απονενοημένο διάβημα.

Κι εδώ είναι που χρειάζεται να σιωπούν οι σπεύδοντες να ερμηνεύσουν τάχιστα τα πάντα, οι «ειδικοί» των ανθρώπινων συμπεριφορών. Γιατί ο Α’ και όχι ο Β’; Τι αποτρέπει τον Γ’ ακόμα και από τη σκέψη της αυτοκτονίας; Γιατί μια τόσο συνηθισμένη δυσκολία οδήγησε τον Δ’ στο θάνατο; Ανοιχτά ερωτήματα που θα παραμείνουν ανοιχτά όσο η ομαλοποίηση της ψυχής ευτυχώς καθυστερεί εισέτι την εμφάνισή της.

Η δυσφορική διάθεση, η κατάθλιψη, που εκδηλώνεται με μείωση της αυτοεκτίμησης, η ενοχή, η βαθμιαία απομόνωση από ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις συνθέτουν την κλινική εικόνα που προηγείται της αυτοκτονίας, Η απώλεια του αντικειμένου, συμβολική ή πραγματική, μοιάζει να είναι καθοριστικής σημασίας για το πέρασμα στην πράξη.

«Δεν έχω κανέναν, δεν έχω τίποτα, κανείς δεν με έχει, τίποτα δεν με κρατά», είναι σαν να υπαινίσσεται ο αυτοκτονικός ‘έφηβος. Αν η έννοια της απώλειας είναι η κεντρική στην κατανόηση της αυτοκτονίας, ανοιχτό ας παραμείνει ένα διαταρακτικό ερώτημα: Πόσο η απομαγικοποιημένη εποχή μας συνθέτει από μόνη της μια κουλτούρα της απώλειας, καθώς ένα προς ένα όλα τα άλλοτε σημαντικά αντικείμενα χάνουν το νόημα και τη σημασία τους. Πρόοδος, ευημερία, ειρήνη, συλλογικότητα, ένα προς ένα τα πολύτιμα αντικείμενα χάνουν την αξία τους, απομυθοποιούνται, σαν άλλοι ανήμποροι γονείς θρυμματίζονται μπροστά στα μάτια. Μια τέτοια κουλτούρα απώλειας, που από παντού μας ζώνει, δεν καθιστά τον καθένα μας, δυνητικά, έναν αυτοκτονικό έφηβο;

Πηγή: boro.gr

Πώς να γίνετε καλύτεροι φίλοι με τους φίλους σας

Όλοι είχαμε ή έχουμε στη ζωή μας φίλους, που αποτελούν το στήριγμά μας ή τουλάχιστον έτσι λέμε, γιατί πολλές φορές κάνουμε να τους δούμε μέρες ή και μήνες και δεν τηλεφωνούμε καν να δούμε τι κάνουν. Εκτός από τη δικαιολογία ότι πραγματικά τους αγαπάμε και τους έχουμε στην καρδιά μας ακόμα και αν δεν τους βλέπουμε, τι άλλο μπορούμε να κάνουμε για να γίνουμε καλύτεροι φίλοι προς τους φίλους μας;

Σύμφωνα με την άποψη των ειδικών, μεγάλη σημασία σε μια φιλία έχουν όσα προσφέρει κάποιος στους φίλους του σε ένα υποβόσκον ψυχολογικό επίπεδο κι όχι τόσο όλα τα συμβατικά πράγματα που κάνουν οι φίλοι μεταξύ τους. Διαβάστε παρακάτω μερικούς τρόπους για να συσφίξετε τις σχέσεις σας με τους φίλους σας και να επωφεληθείτε από τα ψυχολογικά και συναισθηματικά οφέλη μιας αξιοπρεπούς φιλίας.

Μοιραστείτε ένα μυστικό

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι αν μοιραστείτε ένα μυστικό σας με ένα φίλο θα τον κάνετε να αισθανθεί ότι τον εμπιστεύεστε και τον εκτιμάτε. Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο μοναδικός λόγος που ένα μυστικό μπορεί να σας φέρει κοντά. Η εμπιστοσύνη που θα δείξετε σε έναν άνθρωπο μπορεί να τον κάνει να πιστέψει ότι τον εκτιμάτε περισσότερο από ό,τι έναν άλλο κοινό γνωστό σας, λέει ο Peter DeScioli, μεταδιδακτορικό μέλος του κλάδου της ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, που έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένη έρευνα στη θεωρία "συμμαχίας" της φιλίας. Εκείνος ανακάλυψε ότι ακόμα κι αν δεν έχετε κάποιον πολύ ψηλά στο νου σας για κάποια χαρακτηριστικά, όπως η εξυπνάδα ή η καλοσύνη, είναι πιο πιθανό να τον τοποθετήσετε ψηλότερα μέσα σας σαν φίλο αν γνωρίζετε ότι βασίζεται πάνω σας και σας θεωρεί άξιο φίλο. Ίσως αυτή η ιδέα περί αξιολόγησης να ακούγεται μικροπρεπής, αλλά ο DeScioli εξηγεί ότι "θέλουμε οι φίλοι μας να παίρνουν το μέρος μας ακόμα κι αν πρόκειται για μια ασήμαντη διαφωνία όπου όλοι θέλουν να πάνε έξω για φαγητό κι εμείς όχι". Επομένως, μοιραστείτε ένα μυστικό σας και ο φίλος σας θα νιώθει πολύτιμη συντροφιά στη ζωή σας.

Συμπεριφερθείτε στους φίλους σας σαν να είναι ενήλικοι, γιατί είναι!

Όταν ένας φίλος σας έχει κάποιο πρόβλημα ή μια δυσκολία σε κάτι είναι πολύ δελεαστικό να τον αρπάξετε από το λαιμό και να του πείτε ακριβώς τι θα πρέπει να κάνει κατά τη γνώμη σας. Έτσι κι αλλιώς, το να είσαι καλός φίλος δεν σημαίνει να δίνεις και καλές συμβουλές; Ίσως όχι, λένε ερευνητές που μελέτησαν την αποφασιστικότητα του ατόμου. Ο Edward Deci, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ ανακάλυψε ότι στηρίζοντας την αυτονομία ενός φίλου, δηλαδή κάνοντας τον να αισθανθεί ότι μπορεί να πάρει αποφάσεις για τον εαυτό του, θέτετε βάσεις για μια καλύτερη φιλία και αυτό μπορεί να βελτιώσει ακόμα και την πνευματική υγεία του φίλου σας. Σε μια έρευνα, ο Deci και οι συνάδελφοί του πήραν εκ βαθέων συνεντεύξεις με ζευγάρια φίλων και βρήκαν ότι όσο περισσότερη στήριξη παρείχε ο ένας στον άλλον, τόσο πιο ικανοποιημένοι ήταν και οι δυο από τη φιλία και τόσο μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση είχαν ως άνθρωποι. "Όταν οι άνθρωποι σχετίζονται μαζί σου, και συνειδητοποιούν την αίσθηση που έχεις για τη σπουδαιότητα των πραγμάτων και την ικανότητα, νιώθεις καλύτερα για τον εαυτό σου", προσθέτει ο Deci. Με άλλα λόγια, με το να συμπεριφέρεσαι σε έναν φίλο σαν να είναι απόλυτα συνειδητοποιημένος θα τον βοηθήσει να γίνει πραγματικά συνειδητοποιημένος.

Αποδεχτείτε ότι καμιά φιλία δεν είναι τέλεια

Όλοι συμφωνούν ότι οι τσακωμοί και οι διαμάχες είναι φυσιολογικό κομμάτι μιας σχέσης, ενός γάμου ή μιας φιλίας. Ειδικά στις φιλίες, οι άνθρωποι δεν νιώθουν τόσο άνετα να δεχτούν τις ατέλειες των άλλων. Αυτή η τάση μπορεί να οδηγήσει μια φιλία στο πρόωρο τέλος της όταν προκύπτει ένα πρόβλημα, σύμφωνα με τον Jan Yager, έναν κοινωνιολόγο και συγγραφέα του βιβλίου Friendshifts: The Power of Friendship and How It Shapes Our Lives. "Οι άνθρωποι έχουν αυτή τη λανθασμένη αντίληψη ότι η φιλία θα πρέπει να είναι η ανάπαυλά τους από όλες τις άλλες προκλήσεις της ζωής", λέει ο Yager. "Θα πρέπει να αντιμετωπίσεις τους συναδέλφους ή το αφεντικό σου, θα πρέπει να τα βγάλεις πέρα με τους συγγενείς, αλλά τους φίλους σου τους επιλέγεις". Μην φοβάστε μια προσωρινή διαφωνία ή μια παρεξήγηση. Όταν την ξεπεράσετε, η φιλία σας θα είναι πιο δυνατή και σταθερή από ποτέ.

Να είστε κοντά στους φίλους σας στις δύσκολες στιγμές

Αν έχετε υπόψη σας ότι ένας φίλος σας πρόκειται να περάσει μια δύσκολη στιγμή, θα ήταν καλό να κανονίσετε το πρόγραμμά σας και να βρείτε χρόνο να είστε μαζί του, ως φυσική παρουσία κι όχι μόνο με τη σκέψη σας. Η γνώση ότι υπάρχει κάποιος φίλος κοντά μας μπορεί να ελαφρύνει το συναισθηματικό φορτίο σε μια κρίσιμη στιγμή της ζωής μας, σύμφωνα με μια έρευνα του William Bukowski, ενός ψυχολόγου στο Πανεπιστήμιο του Concordia. Οι συνάδελφοί του και ο ίδιος ζήτησαν από μαθητές να κρατήσουν ημερολόγιο από τις προσωπικές τους συνδιαλλαγές και κουβέντες για τέσσερις μέρες, ενώ έπαιρναν καθημερινά από τα παιδιά αυτά δείγμα σάλιου για να μετρήσουν τα επίπεδα της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης. Αυτό που βρήκαν ήταν ότι τα επίπεδα κορτιζόλης είναι σημαντικά μικρότερα σε παιδιά που ανέφεραν ότι υπήρχε κοντά τους ένας φίλος σε μια δύσκολη στιγμή, όπως το να έχουν μπλεξίματα με έναν καθηγητή. Ο Bukowski λέει ότι "τα σώματά μας αναγνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να ανταποκριθούν τόσο έντονα στον κίνδυνο όταν υπάρχει κάποιος δίπλα μας να βοηθήσει".

Πηγή: sciencearchives.wordpress.com

H αντίδραση των γονέων στην εφηβεία

Τάκης Νίκος, Κλινικός Ψυχολόγος

Η προσπάθεια του εφήβου για αυτονομία και ανεξαρτητοποίηση διαταράσσει την ηρεμία και τη σταθερότητα που υπήρχε στις οικογενειακές σχέσεις και τη λανθάνουσα περίοδο της εξέλιξης του παιδιού.

Οι γονείς δεν είναι πλέον σε θέση να κάνουν σχέδια για το παιδί τους και να ασκούν την ίδια επιρροή επάνω του. Αισθάνονται ότι "χάνουν" το παιδί τους καθώς αυτό αποκηρύσσει την κυριαρχία τους και αναζητά καταφύγιο στις παρέες των συνομηλίκων, χωρίς να τους επιτρέπει πλέον να παραμβαίνουν στην προσωπική του ζωή.

Καθώς από-ιδανικοποιούνται από τους εφήβους, πενθούν για την απώλεια του γονεϊκού ρόλου και των ικανοποιήσεων που τους πρόσφερε η εξάρτηση των παιδιών από το πρόσωπό τους. Όσο μεγαλύτερη είναι η δυσκολία των γονέων να δεχτούν το γεγονός ότι από-ιδανικοποιούνται από τους εφήβους, τόσο πιο επώδυνη και χρονοβόρα θα είναι για τους τελευταίους η διεργασία της ατομικοποίησης και της αυτονομίας. Στις έφηβες κοπέλες, η αντιδραστικότητα προς τους γονείς είναι συνήθως λιγότερο έντονη.

Ο Winnicott (1965) θεωρεί ότι με την αντιδραστικότητα αυτή οι έφηβοι δηλώνουν με ένα ιδιότυπο τρόπο ότι έχουν απόλυτη ανάγκη από τη συμπαράσταση και τη βοήθεια των γονέων. Τους είναι απαραίτητο να μεγαλώνουν σε ένα σταθερό πλαίσιο που να μην καταλύεται από την επιθετικότητά τους. Οι γονείς μπορεί να αντιδράσουν με επιβολή αυστηρού ελέγχου και απαγορεύσεων για να διατηρήσουν την εξάρτηση του παιδιού προς αυτούς. Αυτή η αντίδραση είναι πιθανό να οδηγήσει τον έφηβο σε έντονες εκδραματίσεις: αναζήτηση διεγέρσεων μέσα από τη χρήση ουσιών, σεξουαλική ελευθεριότητα, παραπτωματική συμπεριφορά, φυγή από το σπίτι και άλλα. Σε άλλες περιπτώσεις είναι πιθανό ο έφηβος να παλινδρομήσει και να προσκολληθεί ακόμα περισσότερο στους γονείς (Τσιάντης, 1991).

Στη σύγχρονη κοινωνία, που έχει αποκηρύξει τις παιδαγωγικές πρακτικές του παρελθόντος, πολλοί γονείς, για να αντιδράσουν στην καταπίεση που είχαν υποστεί από τους δικούς τους γονείς, προσπαθούν να μάθουν στα παιδιά να είναι αυτόνομα και ανεξάρτητα.

Στην πραγματικότητα, επιτυγχάνεται το ακριβώς αντίθετο καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα ακαθόριστο πλαίσιο, χωρίς σαφή όρια και την αναγκαία καθοδήγηση των ενηλίκων. Κατά την περίοδο της εφηβείας, θεωρούν δεδομένη την επιθυμία του να ανεξαρτητοποιηθεί από αυτούς και τον προτρέπουν να εμπλέκεται σε καταστάσεις τις οποίες δεν είναι ακόμα έτοιμος να αντιμετωπίσει με φυσική συνέπεια την αποτυχία. Ετσι, μειώνεται η αυτοεκτίμησή του, η πραγματικότητα γίνεται τραυματική και ευνοείται η παλινδρόμηση σε προγεννητικά στάδια και η καταφυγή σε φαντασιώσεις παντοδυναμίας. Η διαφοροποίηση εαυτού και αντικειμένου είναι ατελής και αποδυναμώνεται το Υπερεγώ, καθώς οι γονείς δεν θέτουν σαφή όρια στα παιδιά τους (Laufer & Laufer, 1984).

Οι γονείς πρέπει να είναι συναισθηματικά κοντά στους εφήβους, να έχουν την ικανότητητα να αντέξουν και να "σηκώσουν" την επιθετικότητα και όλα τα αρνητικά συναισθήματα που προβάλλουν επάνω τους. Να είναι δυνατοί και σταθεροί, ώστε να επιτρέψουν στα παιδιά τους να τους απομυθοποιήσουν αλλά και να τα βοηθήσουν να αποκαταστάσουν την συναισθηματική τους ισορροπία. Ο Μανωλόπουλος (1987) υπογραμμίζει πόσο παράδοξο είναι το γεγονός ότι ένας έφηβος μπορεί να από-ιδανικοποιήσει μόνο τους γονείς που δεν φοβάται ότι θα καταρρεύσουν αν τους ανταγωνιστεί ή θα χαθούν αν δεν ασχολείται πια μαζί τους. Η αδυναμία των γονέων δεν του επιτρέπει να αντλήσει την αναγκαία δύναμη για τη συγκρότηση του εαυτού. Ο Kohut (1997) θεωρεί πως ένας αποτυχημένος και ευνουχισμένος πατέρας δεν είναι εύκολο να ξεπεραστεί γιατί δεν είναι ικανός να γίνει ο καθρέπτης πάνω στον οποίο ο έφηβος αντανακλά τις επιθυμίες του για δύναμη, δημιουργικότητα και πρωτοβουλία.

Οι γονείς φυσιολογικά αναζητούν τη στήριξη ο ένας από τον άλλον, για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες από τη μεταλλαγή της σχέσης με το παιδί τους. Αυτή η δυνατότητα ωστόσο δεν είναι πάντα εφικτή και αποκαλύπτονται παλιές απωθημένες συγκρούσεις και προκαλούνται καταθλιπτικά συναισθήματα ή αναζητείται ικανοποίηση σε σχέσεις έξω από το γάμο. Στη σύγχρονη βιβλιογραφία χρησιμοποιείται ο εύστοχος όρος "σύνδρομο της κενής φωλιάς" (empty nest syndrome) για να περιγράψει τις δυσκολίες των γονέων να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που δημιουργούνται μετά την ανεξαρτητοποίηση των παιδιών.

Επιπλέον, οι γονείς έχουν να αντιμετωπίσουν διάφορες προκλήσεις σε ότι αφορά και την προσωπική τους εξέλιξη. Η κρίση της εφηβείας συνήθως συμπίπτει χρονικά με την κρίση της μέσης ηλικίας στους γονείς. Κάνουν έναν απολογισμό για όσες από τις φαντασιώσεις του Ιδεώδους του Εγώ κατόρθωσαν να επιτύχουν ή για όσες έμειναν ανικανοποίητες. Ξεκινά για αυτούς η περίοδος της βιολογικής κάμψης, τη στιγμή που το σώμα του εφήβου βρίσκεται σε πλήρη άνθηση. Από το πόσο ικανοποιημένοι είναι οι γονείς από τη ζωή τους μέχρι σήμερα, θα κριθεί και η αντίδραση τους στην αναστάτωση που προκαλεί η εφηβεία.

Ωστόσο, είναι δύσκολο να αποφευχθεί η σύγκριση σε τομείς όπως η δύναμη και η σωματική εμφάνιση (Δοξιάδη – Τριπ, 1987). Ο διαχωρισμός των ρόλων δεν είναι πλέον σαφής, καθώς ο έφηβος έχει πλέον τη δύναμη να συγκρουστεί με τον πατέρα αλλά και την ικανότητα για ολοκληρωμένη σεξουαλική δραστηριότητα. Οι γονείς επιδίδονται συχνά σε έναν ναρκισσιστικό ανταγωνισμό με τα παιδιά τους, προσπαθώντας να τα μιμηθούν, ή τα πιέζουν να ενηλικωθούν όσο το δυνατόν ταχύτερα γιατί έτσι δεν θα απειλούνται από τη δύναμη της νεότητάς τους. Οι γονείς που είναι ναρκισσιστικά ευάλωτου έχουν προβλήματα σε όλες τις φάσεις εξέλιξης των παιδιών τους. Ο Freud (1914) ήταν ο πρώτος που περιέγραψε τις παθολογικές πλευρές του γονεϊκού ναρκισσιμού και αναφερόταν στην γονεϊκή αγάπη σαν προβολή του παιδικού αυτοερωτισμού στη ναρκισσιστική του προέκταση, δηλαδή το παιδί του.

Ανάμεσα στην μητέρα και την έφηβη κόρη αναπτύσσονται σε πολλές περιπτώσεις σχέσεις που σχετίζονται με την αρχή και το τέλος της έμμηνης ρύσης. Η κόρη αποκτά την ικανότητα για σύναψη σεξουαλικών σχέσεων και τεκνοποίηση, ενώ για τη μητέρα η σεξουαλικότητα και η θηλυκότητα υποχωρούν. Γίνεται λοιπόν κατανοητό πως μπορεί να φθονεί την κόρη για τις νέες ιδιότητές της, ενώ ταυτόχρονα η ίδια αισθάνεται λύπη και απόγνωση για τη σταδιακή απώλεια αυτών των ιδιοτήτων. Πάντως φαίνεται πως οι μητέρες που είχαν μία ικανοποιητική ερωτική ζωή μεταδίδουν και στις κόρες μία ηρεμία σχετικά με τη σεξουαλικότητα, χωρίς να τις φορτώνουν με άγχος και ενοχές (Δοξιάδη – Τριπ, 1987).

Η αναβίωση του οιδιποδείου και των πρώιμων διεργασιών της σεξουαλικότητας δε συμβαίνει μόνο στους εφήβους αλλά και στους γονείς τους. Οι συγκρούσεις της παιδικής ηλικίας έρχονται πάλι στην επιφάνεια, ιδιαιτέρως αν δεν έχουν επιλυθεί κατά τη δική τους εφηβεία (Τσιάντης, 1991). Οι γονείς εκδηλώνουν και αυτοί, σε ασυνείδητο επίπεδο, αιμομεικτικές τάσεις απέναντι στα παιδιά τους οι οποίες προκαλούν άγχος και ενοχές. Οι τάσεις αυτές μπορεί να εκδηλωθούν με ζήλεια του γονέα προς το παιδί του αντίθετου φύλου ή να εκδραματιστούν με τη σύναψη μίας ετερόφυλης σχέσης με ένα αρκετά νεότερο άτομο. Μπορεί ακόμα να ζηλεύουν τα παιδιά τους γιατί οι ίδιοι είχαν πιο αυστηρούς και απαγορευτικούς γονείς και δεν τους επιτρεπόταν να ζήσουν όλα αυτά που συμβαίνουν στα δικά τους παιδιά.

Οι γονείς γίνονται συχνά αυταρχικοί προς τα παιδιά τους, απαγορεύοντας τη διασκέδαση, τις γνωριμίες με εφήβους του άλλου φύλου, για να αναστέιλουν την έκφραση της δικής τους σεξουαλικότητας, την οποία προβάλλουν στα παιδιά τους (Benedek, 1970). Αυτή η στάση εκλογικεύεται συνήθως (για παράδειγμα ο πατέρας λέει στον έφηβο ότι είναι επικίνδυνο να γυρνάς τη νύχτα στους δρόμους) και προκαλεί θυμό και αντίδραση από τον έφηβο. Επιπλέον, η αυταρχικότητα των γονιών δημιουργεί συνήθως πολύ αυστηρό Υπερεγώ, το οποίο είναι τιμωρητικό και άτεγκτο, χωρίς να προστατεύει τον ψυχισμό από τις εντάσεις (Winnicott, 1965).

Σε άλλες περιπτώσεις οι γονείς δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μόνο τη συμβολική απώλεια του παιδιού τους από τον κόλπο της οικογένειας, αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουν και την πραγματική απώλεια των δικών τους γονέων που φεύγουν από τη ζωή. Γίνονται και οι ίδιοι "παιδιά χωρίς γονείς" και κατακλύζονται από συναισθήματα μοναξιάς. Όλες αυτές οι διεργασίες είναι πολύ επώδυνες και οι γονείς οφείλουν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα και να βρουν νέους τρόπους ικανοποίησης (Δοξιάδη-Τριπ, 1987).

Τέλος, ο J. Anthony (1969) περιέγραψε τις κυριότερες στερεότυπες αντιδράσεις των ενηλίκων απέναντι στο φαινόμενο της εφηβείας. Οι γονείς που ενστερνίζονται αυτές τις αντιδράσεις αισθάνονται συνήθως απειλημένοι από τον έφηβο. Τα "στερεότυπα" για την εφηβεία, σύμφωνα με τον Anthony είναι τα εξής:

α) ο έφηβος καταλαμβάνεται από ακατάσχετη σεξουαλική μανία και γίνεται επικίνδυνος ενώ ταυτόχρονα χρειάζεται καθοδήγηση και ενθάρρυνση γιατί είναι ακόμα ανεπαρκής,

β) είναι έρμαιο των επιθυμιών του, αποκόπτεται από τους δεσμούς με την οικογένεια χωρίς την ικανότητα να επιβληθεί στα συναισθήματά του, αδυνατεί να προσαρμοστεί σε ένα ενήλικο περιβάλλον ενώ την ίδια στιγμή με την περίεργη συμπεριφορά του κάνει μία απελπισμένη έκκληση για βοήθεια,

γ) είναι αδίστακτος εκμεταλλευτής και σαδιστής για τους γονείς ενώ για άλλους είναι ένα αγνό και ανυπεράσπιστο θύμα για εκμετάλλευση,

δ) είναι αντικείμενο φθόνου καθώς κατέχει όλα τα προσόντα και τις ικανότητες που σταδιακά χάνει ο ενήλικας. Ταυτόχρονα είναι αυτός που μπορεί να ικανοποίησει τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες των γονέων και πρέπει να προστατευθεί και να ενθαρρυνθεί και

ε) είναι ένας μέλος της οικογένειας που διαταράσσει τις ευαίσθητες ισορροπίες και πρέπει να εκδιωχθεί αλλά και ένα αγαπημένο αντικείμενο που χάθηκε και για το οποίο η οικογένεια πρέπει να πενθήσει.

Είναι εύκολο να διαπιστωθεί η αντιφατικότητα της καθεμιάς από αυτές τις στερεότυπες πεποιθήσεις. Ο γονείς οφείλουν λοιπόν να επιδεικνύουν μία σταθερή αλλά και ευέλικτη στάση απέναντι στους εφήβους, χωρίς να θεωρούν πως έχουν αποτύχει σαν γονείς, βλέποντας τα παιδιά τους να μεταμορφώνονται από την φυσιολογική εξελικτική κρίση της εφηβείας (Μανωλόπουλος, 1987).

Πηγή: sciencearchives.wordpress.com

Πως μπορώ να σιγουρευτώ ότι δεν θα ξαναπέσω σε κατάθλιψη;

Μία περίοδος έντονα πεσμένης ψυχολογικής διάθεσης αποτελεί ένα από τα πιο δυσάρεστα βιώματα που μπορούμε να έχουμε και στο πλαίσιο αυτό είναι κατανοητός ο φόβος σας μήπως ξαναβρεθείτε σε ανάλογη κατάσταση. 

Δυστυχώς σε μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων ενδέχεται να υπάρξουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δε θα γίνετε ποτέ καλά. Αντίθετα αν έχετε ήδη καταφέρει να ξεπεράσετε με απόλυτη επιτυχία ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, καταπολεμώντας στη ρίζα τους τις σκέψεις που σας ώθησαν σε αυτήν, ο τρόπος που αντιδράσατε τότε πρέπει να αποτελέσει οδηγό για το πώς θα συμπεριφερθείτε τώρα.

Θυμηθείτε ότι δεν είχατε πάντοτε κατάθλιψη, άρα η κατάθλιψη είναι απλώς μία ψυχολογική κατάσταση στην οποία έχετε βρεθεί στο παρελθόν και έχετε ξεπεράσει. Με τον ίδιο τρόπο θα την ξεπεράσετε και αυτήν τη φορά. Μάλιστα τώρα τα πράγματα θα είναι σαφώς πιο εύκολα γιατί όχι μόνο έχετε προηγούμενη εμπειρία, αλλά αρχίσατε να αντιδράτε προτού εγκαθιδρυθεί το πρόβλημα. Γνωρίζετε ήδη ότι το να υποφέρετε σιωπηλά και το να προσπαθείτε να "προσπεράσετε" το πρόβλημα αντί να ασχοληθείτε μαζί του και να προσπαθήσετε να το επιλύσετε δεν έχει κανένα αποτέλεσμα.

Αυτό που θα πρέπει να κάνετε για να βοηθήσετε τον εαυτό σας είναι να του δείξετε κατανόηση και να προσπαθήσετε να καταλάβετε πώς οδηγηθήκατε στην κατάθλιψη χωρίς αυτομομφές. Ένας τρόπος να βεβαιωθείτε για την πλήρη εγκαθίδρυση των νέων σκέψεων και συμπεριφορών που σας απάλλαξαν από τα προβλήματα διάθεσης είναι να πληροφορηθείτε όσο το δυνατόν πληρέστερα για το φαινόμενο. Δείτε τα βιβλία αυτοβοήθειας που προτείνουμε στη σχετική ερώτηση.

Τα βιβλία αυτοβοήθειας μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμα, αλλά δεν υποκαθιστούν τη βοήθεια ενός ειδικού. Σε αυτή την περίπτωση, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι η ψυχοθεραπεία πλεονεκτεί ως προς τη διατήρηση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Ο λόγος που η ψυχοθεραπεία προφυλάσσει καλύτερα το άτομο από μελλοντικές επανεμφανίσεις του προβλήματος είναι ότι ουσιαστικά του διδάσκει τρόπους να αντιμετωπίζει τις παγίδες της σκέψης που το οδηγούν στην αρνητική διάθεση, με αποτέλεσμα να είναι σε θέσει να τις χειρίζεται σε κάθε νέα επανεμφάνισή τους. Για πληροφορίες σχετικά με την ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης δείτε τη σχετική ερώτηση.

Τέλος, αν είχατε συνεργασία με κάποιον ειδικό στο παρελθόν, μην διστάσετε να απευθυνθείτε πάλι σε εκείνον για επιπλέον βοήθεια. Μέσω της συνεργασίας αυτής θα ανασύρετε τις προσαρμοστικές στρατηγικές που χρησιμοποιήσατε στο παρελθόν και θα μπορέσετε να απαλλαγείτε από τις δυσάρεστες σκέψεις και συναισθήματα πριν αυτές εγκαθιδρυθούν.

Πηγή: mpes.uoa.gr

Κάνω ψυχοθεραπεία για την κατάθλιψη αλλά νιώθω λίγο «περίεργα». -/- Κάνω πολλά χρόνια θεραπεία για την κατάθλιψη χωρίς αποτέλεσμα.

Είναι αναμενόμενο να νιώθετε "περίεργα" κατά τη διάρκεια μίας διαδικασίας αλλαγής σαν και αυτήν που επιχειρείτε και δε θα πρέπει να σας ανησυχεί το φαινόμενο αυτό. 



Από τη στιγμή που έχετε μπει στη διαδικασία αμφισβήτησης των σκέψεων που συντελούν στο πρόβλημα αναμένεται να συνεχιστεί η βελτίωση που παρατηρείτε, με απαραίτητη προϋπόθεση να συνεχίσετε τη συνεργασία σας με την ειδικό. Στο πλαίσιο της συνεργασίας αυτής θα μάθετε τεχνικές και τρόπους αμφισβήτησης των σκέψεων που δημιουργούν το πρόβλημα που θα σας επιτρέψουν να αποφύγετε το ενδεχόμενο να "ξαναπέσετε", αλλά και θα σας θωρακίσουν απέναντι από ανάλογες δύσκολες καταστάσεις στο μέλλον.

Κάνω πολλά χρόνια θεραπεία για την κατάθλιψη χωρίς αποτέλεσμα.

Ως χρήστης υπηρεσιών ψυχικής υγείας έχετε δικαιώματα και μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επιλογή μίας μεθόδου βοήθειας που να σας καλύπτει. Καταλαβαίνουμε πόσο έντονη είναι η απογοήτευση που νιώθετε μετά το πολύ μεγάλο διάστημα που βρίσκεστε σε θεραπεία, αλλά θα πρέπει να γνωρίζετε ότι έχετε αρκετές επιλογές όσον αφορά τη θεραπευτική μέθοδο προκειμένου να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα. Μάλιστα από τη στιγμή που νιώθετε ότι η θεραπεία σας έχει περιέλθει σε τέλμα, αλλά και εξαιτίας του πολύ μεγάλου χρονικού διαστήματος που έχει παρέλθει χωρίς να απαλλαγείτε από το πρόβλημα πιστεύουμε ότι έχει έρθει η στιγμή να δοκιμάστε μία άλλη προσέγγιση.

Πηγή: mpes.uoa.gr